Adhyaya 46
Bhumi KhandaAdhyaya 4666 Verses

Adhyaya 46

The Vena Episode and the Sukalā Narrative: The Speaking Sow, Pulastya’s Curse, and Indra’s Appeal

या अध्यायात राजा आपल्या प्रिया सुदेवा हिच्यासह पिल्लांवर अपार माया करणारी एक पतित सूकरी पाहून करुणावश होतो. आश्चर्य म्हणजे ती सूकरी शुद्ध संस्कृतात बोलते; म्हणून राजा व सुदेवा तिच्या या अवस्थेचे कारण आणि पूर्वकर्माचा वृत्तांत विचारतात. सूकरी मग आपली पूर्वजन्मकथा सांगू लागते. मेरू पर्वतावर रङ्गविद्याधर नावाचा श्रेष्ठ गायक ऋषी पुलस्त्य यांच्याशी गीतशक्ती आणि तप, चित्तैकाग्रता व इंद्रियनिग्रह यांच्या सामर्थ्यावर वाद घालतो. पुढे तो वराहरूप धारण करून ध्यानस्थ ब्राह्मणाला त्रास देतो; तेव्हा क्रुद्ध पुलस्त्य त्याला सूकरीयोनीचा शाप देतात. शापित जीव इंद्राची शरण घेतो; शक्र मध्यस्थ होऊन पुलस्त्यांकडे क्षमा मागतो. इंद्राच्या विनंतीने पुलस्त्य शर्तीसह शापशमन मान्य करतात आणि कर्मपरिणामात मनुपरंपरेतील इक्ष्वाकुवंशी राजाच्या उदयाचा संकेत देतात. शेवटी सूकरी स्वतःच्या पूर्वदोषाची कबुली देऊन पुनर्जन्मातील नैतिक कारण-कार्यभाव दृढ करते.

Shlokas

Verse 1

षट्चत्वारिंशोऽध्यायः । सुकलोवाच । श्वसंतीं शूकरीं दृष्ट्वा पतितां पुत्रवत्सलाम् । सुदेवावकृपयाविष्टा गत्वा तां दुःखितां प्रति

छेचाळीसावा अध्याय. सुकल म्हणाला—पुत्रवत्सला श्वसंती शूकरी पडलेली पाहून, सुदेवा करुणेने व्याकुळ होऊन त्या दुःखितेकडे गेली.

Verse 2

अभिषिच्य मुखं तस्याः शीतलेनोदकेन च । पुनः सर्वांगमेवापि दुःखितां रणशालिनीम्

त्याने शीतल पाण्याने तिचे मुख अभिषिक्त केले आणि पुन्हा दुःखाने पीडित त्या रणकुशल स्त्रीच्या सर्वांगावरही जल शिंपडले।

Verse 3

पुण्येन शीततोयेन सा उवाचाभिषिंचतीम् । उवाच मानुषीं वाचं सुस्वरं नृपतिप्रियाम्

पुण्य शीतल जलाने अभिषेक करत असताना ती बोलली—मानवी वाणीने, मधुर स्वरात, राजाला प्रिय अशी।

Verse 4

सुखं भवतु ते देवि अभिषिक्ता त्वया यदि । संपर्काद्दर्शनात्तेद्य गतो मे पापसंचयः

हे देवी, तुला सुख लाभो. जर मी तुझ्या हातून अभिषिक्त झालो असेन, तर आज तुझ्या स्पर्शाने व दर्शनाने माझा साठलेला पापसंचय नष्ट झाला।

Verse 5

तदाकर्ण्य महद्वाक्यमद्भुताकारसंयुतम् । चित्रमेतन्मया दृष्टं कृतं तेऽनामयं वचः

अद्भुत अर्थाने युक्त ते महान वचन ऐकून तो म्हणाला—“हे विलक्षण आहे, मी हे पाहिले; तुझ्या कल्याणासाठी मी अनामय वचन बोललो आहे।”

Verse 6

पशुजातिमतीचेयं सौष्ठवं भाषते स्फुटम् । स्वरव्यंजनसंपन्नं संस्कृतमुत्तमं मम

ही पशुजातीतली असूनही स्पष्ट व सुशिष्ट बोलते; स्वर-व्यंजनांनी परिपूर्ण माझे उत्तम संस्कृत उच्चारते।

Verse 7

हर्षेण विस्मयेनापि कृत्वा साहसमुत्तमम् । तत्रस्था सा महाभागा तं पतिं वाक्यमब्रवीत्

हर्ष व विस्मयाने परिपूर्ण होऊन, अत्युत्तम धाडस करून, तेथे उभी असलेल्या त्या महाभाग्यवतीने पतीस हे वचन सांगितले।

Verse 8

पश्य राजन्नपूर्वेयं संस्कृतं भाषते महत् । पशुयोनिगता चेयं यथा वै मानुषो वदेत्

हे राजन्, पाहा—हे अभूतपूर्व आहे; पशुयोनीत जन्मूनही ही शुद्ध संस्कृत स्पष्टपणे बोलते, जशी मनुष्य बोलतो।

Verse 9

तदाकर्ण्य ततो राजा सर्वज्ञानवतां वरः । अद्भुतमद्भुताकारं यन्न दृष्टं श्रुतं मया

ते ऐकून सर्वज्ञांमध्ये श्रेष्ठ असा राजा म्हणाला—“हे खरोखर अद्भुत, आश्चर्यरूप आहे; असे मी ना पाहिले, ना कधी ऐकले।”

Verse 10

तामुवाच ततो राजा सुदेवां सुप्रियां तदा । पृच्छ चैनां शुभां कांते का चेयं तु भविष्यति

मग राजा आपल्या प्रिय सुदेवेला म्हणाला—“हे शुभकांते, या पुण्यवती स्त्रीला विचार—ही कोण आहे आणि हिचे पुढे काय होणार?”

Verse 11

श्रुत्वा तु नृपतेर्वाक्यं सा पप्रच्छ च सूकरीम् । का भविष्यसि त्वं भद्रे चित्रं ते दृश्यते बहु

राजाचे वचन ऐकून तिने सूकरीला विचारले—“हे भद्रे, तू पुढे काय होशील? तुझ्यात अनेक विचित्र गोष्टी दिसतात।”

Verse 12

पशुयोनिगता त्वं वै भाषसे मानुषं वचः । सौष्ठवं ज्ञानसंपन्नं वद मे पूर्वचेष्टितम्

पशुयोनीत असूनही तू मानवी वाणी बोलतेस—सुशोभित व ज्ञानपूर्ण। मला तुझे पूर्वकर्म व पूर्वचेष्टित सर्व सांग.

Verse 13

भर्तुश्चापि महाराज भटस्यास्य महात्मनः । कोयं धर्मो महावीर्यो गतः स्वर्गं पराक्रमैः

आणि हे महाराज, या महात्मा वीराच्या पतीविषयीही सांगा—कोणत्या धर्मामुळे तो महावीर आपल्या पराक्रमाने स्वर्गास गेला?

Verse 14

आत्मनश्च स्वभर्तुश्च सर्वं पूर्वानुगं वद । एवमुक्त्वा महाभागा विरराम नृपप्रिया

तुझ्याविषयी आणि तुझ्या पतीविषयी—पूर्वी जे काही घडले ते सर्व सविस्तर सांग. असे बोलून राजप्रिय ती महाभागा स्त्री शांत झाली.

Verse 15

शूकर्युवाच । यदि पृच्छसि मां भद्रे ममास्य च महात्मनः । तत्सर्वं ते प्रवक्ष्यामि चरितं पूर्वचेष्टितम्

शूकरि म्हणाली—हे भद्रे, तू माझ्याविषयी आणि या महात्म्याविषयी विचारत असशील तर मी तुला सर्व सांगीन—त्याचे चरित्र व पूर्वचेष्टित.

Verse 16

अयमेष महाप्राज्ञो गंधर्वो गीतपंडितः । रंगविद्याधरो नाम सर्वशास्त्रार्थकोविदः

हा तोच महाप्राज्ञ गंधर्व, गीतविद्येत पंडित आहे. याचे नाव रंगविद्याधर असून तो सर्व शास्त्रार्थांचा जाणकार आहे.

Verse 17

मेरुं गिरिवरश्रेष्ठं चारुकंदरनिर्झरम् । तमाश्रित्य महातेजाः पुलस्त्यो मुनिसत्तमः

सुंदर गुहा व झऱ्यांनी शोभलेल्या पर्वतश्रेष्ठ मेरूचा आश्रय घेऊन, महातेजस्वी मुनिश्रेष्ठ पुलस्त्य तेथे निवास करू लागले।

Verse 18

तपश्चचार तेजस्वी निर्व्यलीकेन चेतसा । विद्याधरस्तत्र गतः स्वेच्छया स महाप्रभो

हे महाप्रभो! तो तेजस्वी पुरुष निष्कपट चित्ताने तपश्चर्या करू लागला; आणि एक विद्याधर स्वेच्छेने तेथे आला।

Verse 19

तमाश्रित्य गिरिश्रेष्ठं गीतमभ्यसते तदा । स्वरतालसमोपेतं सुस्वरं चारुहासिनि

हे चारुहासिनि! तेव्हा त्या पर्वतश्रेष्ठाचा आश्रय घेऊन ती गायनाचा अभ्यास करू लागली—स्वर-तालयुक्त, मधुर स्वरांची।

Verse 20

गीतं श्रुत्वा मुनिस्तस्य ध्यानाच्चलितमानसः । गायंतं तमुवाचेदं गीतविद्याधरं प्रति

त्याचे गीत ऐकून मुनिंचे मन ध्यानातून विचलित झाले; आणि गात असलेल्या त्या गीतविद्येत निपुण विद्याधरास त्यांनी असे म्हटले।

Verse 21

भवद्गीतेन दिव्येन देवा मुह्यंति नान्यथा । सुस्वरेण सुपुण्येन तालमानेन पंडित

हे पंडित! तुझ्या दिव्य गीताने देवताही मोहित होतात—अन्यथा नाही. तू मधुर स्वराने, महान पुण्याने, आणि अचूक ताल-मानाने गातोस।

Verse 22

लययुक्तेन भावेन मूर्च्छना सहितेन च । मे मनश्चलितं ध्यानाद्गीतेनानेन सुव्रत

लययुक्त भावाने व मूर्च्छनेसहित या गीताने माझे मन ध्यानापासून विचलित केले आहे, हे सुव्रत।

Verse 23

इदं स्थानं परित्यज्य अन्यस्थानं व्रजस्व तत् । गीतविद्याधर उवाच । आत्मज्ञानसमं गीतमन्यस्थानं व्रजामि किम्

“हे स्थान सोडून दुसऱ्या ठिकाणी जा.” गीत-विद्याधर म्हणाला—“हे गीत आत्मज्ञानासमान आहे; मग मी दुसरीकडे का जाऊ?”

Verse 24

दुःखं ददे न कस्यापि सुखदो नृषु सर्वदा । गीतेनानेन दिव्येन सर्वास्तुष्यंति देवताः

कुणालाही दुःख देऊ नये; मनुष्यमध्ये सदैव सुख देणारा व्हावा. या दिव्य गीताने सर्व देवता तुष्ट होतात.

Verse 25

शंभुश्चापि समानीतो गीतध्वनिरतो द्विज । गीतं सर्वरसं प्रोक्तं गीतमानंददायकम्

हे द्विज, गीतध्वनीत रमलेला शंभूही बोलाविला गेला. गीत सर्वरसस्वरूप सांगितले आहे आणि गीत आनंद देणारे आहे.

Verse 26

शृंगाराद्यारसाः सर्वे गीतेनापि प्रतिष्ठिताः । शोभामायांति गीतेन वेदाश्चत्वार उत्तमाः

शृंगारादि सर्व रस गीतानेच प्रतिष्ठित होतात. गीतामुळे चारही उत्तम वेदही शोभा प्राप्त करतात.

Verse 27

गीतेन देवताः सर्वास्तोषमायांति नान्यथा । तदेवं निन्दसे गीतं मामेवं परिचालयेः

पवित्र गीतानेच सर्व देवता संतुष्ट होतात, अन्यथा नाही. तरीही तू गीताची निंदा करतोस; मला असे वागवू नकोस.

Verse 28

अन्यायोऽयं महाभाग तवैव इह दृश्यते । पुलस्त्य उवाच । सत्यमुक्तं त्वयाद्यैव गीतार्थं बहुपुण्यदम्

“हा अन्याय आहे, हे महाभाग; येथे तो केवळ तुझ्याच बाबतीत दिसतो.” पुलस्त्य म्हणाले—“आत्ताच तू जे बोललास ते सत्य आहे; गीताचा हा अर्थ अत्यंत पुण्यदायक आहे.”

Verse 29

शृणु त्वं मामकं वाक्यं मानं त्यज महामते । नाहं गीतं प्रकुत्सामि गीतं वंदामि नान्यथा

माझे वचन ऐक, हे महामते; अभिमान सोड. मी गीताची निंदा करत नाही; मी तर गीताचेच वंदन करतो, अन्यथा नाही.

Verse 30

विद्याश्चतुर्दशैवैता एकीभावेन भावदाः । प्राणिनां सिद्धिमायांति मनसा निश्चलेन च

या चौदा विद्या एकत्वभावाने एकरूप झाल्या की त्या खरा भाव देतात; आणि स्थिर, अचल मनाने प्राणी सिद्धीला पोहोचतात.

Verse 31

तपश्च तद्वन्मंत्राश्च सुसिद्ध्यंत्येकचिंतया । हृषीकाणां महावर्गश्चपलो मम संमतः

तप आणि तसेच मंत्र—एकाग्र चिंतनाने उत्तम रीतीने सिद्ध होतात. पण इंद्रियांचा मोठा समूह, माझ्या मते, चंचल व अस्थिर आहे.

Verse 32

विषयेष्वेव सर्वेषु नयत्यात्मानमुच्चकैः । चालयित्वा मनस्तस्माद्ध्यानादेव न संशयः

मन सर्व विषयांकडे आत्म्याला जोराने ओढून नेते. म्हणून मन स्थिर करून केवळ ध्यानातच प्रवृत्त व्हावे—यात संशय नाही.

Verse 33

यत्र शब्दं न रूपं च युवती नैव तिष्ठति । मुनयस्तत्र गच्छंति तपःसिद्ध्यर्थमेव हि

जिथे न विचलित करणारा शब्द, न मोहक रूप, आणि जिथे युवती वास करत नाही—तिथे मुनी केवळ तपःसिद्धीसाठीच जातात.

Verse 34

अयं गीतः पवित्रस्ते बहुसौख्यप्रदायकः । न पश्येम वयं वीर तिष्ठामो वनसंस्थिताः

तुझे हे गीत पवित्र असून फार सुख देणारे आहे. पण हे वीर, आम्ही तुला पाहू शकत नाही, कारण आम्ही वनात वास करतो.

Verse 35

अन्यत्स्थानं प्रयाहि त्वं नोवा वयं व्रजामहे । गीतविधाधर उवाच । इंद्रियाणां बलं वर्गं जितं येन महात्मना

“तू दुसऱ्या ठिकाणी जा, नाहीतर आम्ही निघून जाऊ.” गीतविधाधर म्हणाला—“त्या महात्म्याने इंद्रियांचा बलवान समूह जिंकला आहे.”

Verse 36

स जयी कथ्यते योगी स च वीरः ससाधकः । शब्दं श्रुत्वाथ वा दृष्ट्वा रूपमेवं महामते

तो योगीच जयी म्हणतात; तोच वीर, तोच खरा साधक. हे महामते, शब्द ऐकून किंवा रूप पाहूनही तो याच प्रकारे स्थिर राहतो.

Verse 37

चलते नैव यो ध्यानात्स धीरस्तपसाधकः । भवांस्तु तेजसा हीन इंद्रियैर्विजितो यतः

जो ध्यानातून ढळत नाही तो धीर असून तपसाधक आहे. पण तू अंतःतेजहीन असल्याने इंद्रियांकडून पराजित झालास.

Verse 38

स्वर्गेपि नास्ति सामर्थ्यं मम गीतस्य धर्षणे । वर्जयंति वनं सर्वे हीनवीर्या न संशयः

स्वर्गातही माझ्या गीताच्या वेगाला तोंड देण्याचे सामर्थ्य नाही. ज्यांचे पराक्रमहीनत्व आहे ते सर्व वन टाळतात—यात संशय नाही.

Verse 39

अयं साधारणो विप्र वनदेशो न संशयः । देवानां सर्वजीवानां यथा मम तथा तव

हे विप्र, हा वनप्रदेश सर्वांचा समान आहे—यात संशय नाही. देव व सर्व जीवांसाठी जसा माझा तसाच तुझाही आहे.

Verse 40

कथं गच्छाम्यहं त्यक्त्वा वनमेवमनुत्तमम् । यूयं गच्छंतु तिष्ठंतु यद्भव्यं तत्तु नान्यथा

असा उत्तम, अनुपम वन सोडून मी कसा जाऊ? तुम्ही जा किंवा थांबा; जे होणार तेच होईल, अन्यथा नाही.

Verse 41

एवमाभाष्य तं विप्रं गीतविद्याधरस्तदा । समाकर्ण्य ततस्तेन मुनिना तस्य उत्तरम्

अशा रीतीने त्या विप्राशी बोलून, गीतविद्येत निपुण विद्याधराने मग त्या मुनीने दिलेले उत्तर लक्षपूर्वक ऐकले.

Verse 42

चिंतयामास मेधावी किं कृत्वा सुकृतं भवेत् । क्षमां कृत्वा जगामाथ अन्यत्स्थानं द्विजोत्तमः

मेधावी ब्राह्मण विचार करू लागला— “काय केल्याने पुण्य प्राप्त होईल?” मग क्षमा करून तो श्रेष्ठ द्विज दुसऱ्या स्थानी गेला।

Verse 43

तपश्चचार धर्मात्मा योगासनगतः सदा । कामं क्रोधं परित्यज्य मोहं लोभं तथैव च

धर्मात्मा तो सदा योगासनात स्थित राहून तप करू लागला; त्याने काम-क्रोध तसेच मोह-लोभ यांचा त्याग केला।

Verse 44

सर्वेन्द्रियाणि संयम्य मनसा सममेव च । एवं स्थितस्तदा योगी पुलस्त्यो मुनिसत्तमः

सर्व इंद्रिये संयमून आणि मन पूर्ण समत्वात स्थिर करून, तेव्हा योगी पुलस्त्य—मुनिश्रेष्ठ—त्या अवस्थेतच स्थित राहिला।

Verse 45

सुकलोवाच । गते तस्मिन्महाभागे पुलस्त्ये मुनिपुंगवे । कालादिष्टेन तेनापि गीतविद्याधरेण च

सुकला म्हणाला— तो महाभाग पुलस्त्य, मुनिपुंगव, निघून गेल्यावर, गीतविद्येत निपुण तो विद्याधरही काळाच्या आदेशाने प्रस्थान करू लागला।

Verse 46

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । षट्चत्वारिंशोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्री पद्मपुराणाच्या भूमिखंडात वेनोपाख्यान व सुकला-चरित्रातील छेचाळीसावा अध्याय समाप्त झाला।

Verse 47

ज्ञात्वा पद्मात्मजसुतमेकांतवनशालिनम् । गतो वराहरूपेण तस्याश्रममनुत्तमम्

कमलजाच्या पुत्राच्या पुत्रास, जो एकांत वनात वसत होता, ओळखून तो वराहरूप धारण करून त्या अनुपम आश्रमास गेला।

Verse 48

आसनस्थं महात्मानं तेजोज्वालासमाविलम् । दृष्ट्वा चकार वै क्षोभं तस्य विप्रस्य भामिनि

हे भामिनि, आसनावर बसलेल्या त्या तेजोज्वालांनी आवृत महात्मा ब्राह्मणास पाहून ती खरोखरच क्षोभित झाली।

Verse 49

धर्षयेन्नियतं विप्रं तुंडाग्रेण कुचेष्टया । पशुं ज्ञात्वा महाराज क्षमते तस्य दुष्कृतम्

हे महाराज, संयमी ब्राह्मणास चोचीच्या टोकाने व काममय चेष्टेने धर्षिले तरी, अपराधी पशु आहे असे जाणून तो त्या दुष्कृत्याची क्षमा करतो।

Verse 50

मूत्रयेत्पुरतः कृत्वा विष्ठां च कुरुते ततः । नृत्यते क्रीडते तत्र पतति प्रोच्चलेत्पुनः

तो समोरच मूत्र विसर्जित करतो, मग विष्ठाही करतो। तिथे नाचतो, खेळतो, पडतो आणि पुन्हा उठतो।

Verse 51

पशुं ज्ञात्वा परित्यक्तो मुनिना तेन भूपते । एकदा तु तथायाते तेन रूपेण वै पुनः

हे भूपते, त्याला पशु समजून त्या मुनीने त्याचा त्याग केला. पण एकदा तो पुन्हा तसाच आला, तेव्हा तो त्याच रूपाने परत आला।

Verse 52

अट्टाट्टहासेन पुनर्हास्यमेवं कृतं तदा । रोदनं च कृतं तत्र गीतं गायति सुस्वरम्

तेव्हा तो अट्टहास करून पुन्हा विनोदी चेष्टा करू लागला; तेथेच रडला आणि मधुर स्वरात गीत गायला।

Verse 53

तथा तमागतं विप्रो गीतविद्याधरं नृप । चेष्टितं तस्य वै दृष्ट्वा घोणिरेष भवेन्नहि

हे नृपा, त्या ब्राह्मणाने गीतविद्येत विद्याधरसदृश असा तो आलेला पाहिला; त्याची चेष्टा पाहून तो म्हणाला—“हा घोणी नाही.”

Verse 54

ज्ञात्वा तस्य तु वृत्तांतं मामेवं परिचालयेत् । पशुं ज्ञात्वा मया त्यक्तो दुष्ट एष सुनिर्घृणः

“त्याचे वर्तन कळल्यावर तो मला असा त्रास देऊ नये. त्याला पशुस्वभावाचा जाणून मी त्याग केला—हा दुष्ट व अत्यंत निर्दयी आहे.”

Verse 55

एवं ज्ञात्वा महात्मानं गंधर्वाधममेव हि । चुकोप मुनिशार्दूलस्तं शशाप महामतिः

असे जाणून की ‘महात्मा’ म्हणून प्रसिद्ध तो खरेतर अधम गंधर्व आहे, मुनिशार्दूल क्रोधित झाला; त्या महामतीने त्याला शाप दिला।

Verse 56

यस्माच्छूकररूपेण मामेवं परिचालयेः । तस्माद्व्रज महापाप पापयोनिं तु शौकरीम्

तू डुकराच्या रूपाने मला असा त्रास दिलास; म्हणून हे महापापी, जा—पापमय शौकरी योनीत प्रवेश कर।

Verse 57

शप्तस्तेनापि विप्रेण गतो देवं पुरंदरम् । तमुवाच महात्मानं कंपमानो वरानने

त्या ब्राह्मणाच्या शापाने शप्त होऊन तो पुरंदर देव (इंद्र) याच्याकडे गेला. हे वरानने, तो थरथरत त्या महात्मा प्रभूला म्हणाला।

Verse 58

शृणु वाक्यं सहस्राक्ष तव कार्यं कृतं मया । तप एव हि कुर्वन्सन्दारुणं मुनिपुंगवः

हे सहस्राक्ष (इंद्रा), माझे वचन ऐक—तुझे कार्य मी पूर्ण केले आहे. तो मुनिपुंगव खरोखरच अत्यंत कठोर व दारुण तप करीत आहे।

Verse 59

तस्मात्तपःप्रभावात्तु चालितः क्षोभितो मया । शप्तस्तेनास्मि विप्रेण देवरूपं प्रणाशितम्

म्हणून त्याच्या तपाच्या प्रभावाने मी हादरलो व व्याकुळ झालो. त्या ब्राह्मणाने मला शाप दिला आणि माझे दिव्य रूप नष्ट झाले।

Verse 60

पशुयोनिं गतं शक्र मामेवं परिरक्षय । ज्ञात्वा तस्य स वृत्तांतं गीतविद्याधरस्य च

“हे शक्र (इंद्रा), मी पशुयोनीत पडलो आहे—अशा प्रकारे माझे रक्षण कर.” त्याचा वृत्तांत आणि त्या विद्याधर-गायकाची कथा जाणून त्याने तसेच केले।

Verse 61

तेन सार्धंगतश्चेंद्रस्तं मुनिं पर्यभाषत । दीयतामनुग्रहो नाथ सिद्धिज्ञोसि द्विजोत्तम

त्याच्यासह जाऊन इंद्राने त्या मुनीला म्हटले—“हे नाथ, कृपा द्या. हे द्विजोत्तमा, आपण सिद्धींचे ज्ञाते आहात.”

Verse 62

क्षम्यतां मुनिवर्यास्मिन्क्रियतां शापमोक्षणम् । इति संप्रार्थितो विप्रो महेंद्रेणाह हृष्टधीः

हे मुनिवर! मला क्षमा करा आणि या शापातून मुक्ती घडवा—अशी महेंद्राने विनवणी केल्यावर तो ब्राह्मण हर्षित मनाने उत्तरला।

Verse 63

पुलस्त्य उवाच । वचनात्तव देवेश क्षंतव्यं च मयापि हि । भविष्यति महाराज मनुपुत्रो महाबलः

पुलस्त्य म्हणाले—हे देवेश! तुझ्या वचनाप्रमाणे मलाही निश्चयाने क्षमा करणे योग्य आहे। हे महाराज! मनूचा एक महाबलवान पुत्र होईल।

Verse 64

इक्ष्वाकुर्नाम धर्मात्मा सर्वधर्मानुपालकः । तस्य हस्ताद्यदा मृत्युरस्यैव च भविष्यति

इक्ष्वाकु नावाचा एक धर्मात्मा राजा होता, जो सर्व धर्मांचे पालन करणारा होता। जेव्हा त्याचा मृत्यू येईल, तो त्याच्याच हातून होईल।

Verse 65

तदैष वै स्वकं देहं प्राप्स्यते नात्र संशयः । एतत्ते सर्ववृत्तांतं शूकरस्य निवेदितम्

तेव्हा तो निःसंशय आपला स्वदेह प्राप्त करील—यात शंका नाही. शूकराचा हा सर्व वृत्तांत तुला निवेदिला आहे।

Verse 66

आत्मनश्च प्रवक्ष्यामि पत्या सार्धं शृणुष्व हि । मया च पातकं घोरं कृतं यत्पापया पुरा

आता मी माझ्याविषयीही सांगते—पतीसह ऐका. पूर्वी पापिणी मी एक घोर पातक केले होते।