Adhyaya 111

Verse 1

कुंजल उवाच । निर्गच्छमाने समराय वीरे नहुषे हि तस्मिन्सुरराज तुल्ये । सकौतुका मंगलगीतयुक्ताः स्त्रियस्तु सर्वाः परिजग्मुरत्र

कुंजल म्हणाला—देवराजासमान पराक्रमी नहुष जेव्हा समरासाठी निघाला, तेव्हा तेथील सर्व स्त्रिया कुतूहलाने भरून मंगलगीते गात गात पुढे आल्या।

Verse 2

देवतानां वरा नार्यो रंभाद्यप्सरसस्तथा । किन्नर्यः कौतुकोत्सुक्यो जगुः स्वरेण सत्तम

हे सत्तम! देवतांच्या श्रेष्ठ स्त्रिया—रंभा आदी अप्सरा—आणि किन्नरी कन्या कुतूहल व आनंदाने भरून मधुर स्वरात गाऊ लागल्या।

Verse 3

गंधर्वाणां तथा नार्यो रूपालंकारसंयुताः । कौतुकाय गतास्तत्र यत्र राजा स तिष्ठति

तसेच गंधर्वांच्या स्त्रिया रूप व अलंकारांनी सजून कुतूहलापोटी तेथे गेल्या, जिथे राजा निवास करीत होता।

Verse 4

पुरं महोदयं नाम हुंडस्यापि दुरात्मनः । नंदनोपवनैर्दिव्यैः सर्वत्र समलंकृतम्

‘महोदय’ नावाचे एक नगर होते, ते दुरात्मा हुंडाचेही होते; ते सर्वत्र नंदनोपवनासारख्या दिव्य उद्यानांनी अलंकृत होते।

Verse 5

सप्तकक्षान्वितैर्गेहैः कलशैरुपशोभितः । सपताकैर्महादंडैः शोभमानं पुरोत्तमम्

ते उत्तम नगर सात कक्ष असलेल्या गृहांनी युक्त होते, ज्यांवर कलश शोभत होते; तसेच पताकांनी युक्त उंच महादंडांनी ते अधिकच शोभून दिसत होते।

Verse 6

कैलासशिखराकारैः सोन्नतैर्दिवमास्थितैः । सर्वश्रियान्वितैर्दिव्यैर्भ्राजमानं पुरोत्तमम्

कैलासशिखरासारख्या आकाराचे, अत्युच्च व जणू स्वर्गाला भिडलेले दिव्य प्रासाद ज्यात होते, सर्व प्रकारच्या श्री-समृद्धीने युक्त असे ते उत्तम नगर तेजाने झळाळून उठले होते।

Verse 7

वनैश्चोपवनैर्दिव्यैस्तडागैः सागरोपमैः । जलपूर्णैः सुशोभैस्तु पद्मै रक्तोत्पलान्वितैः

तेथे दिव्य वने व उपवने होती, आणि सागरासारखे विशाल तळे होती—पाण्याने परिपूर्ण, अत्यंत रम्य, कमळे व रक्तोत्पले यांनी शोभलेली।

Verse 8

प्राकारैश्च महारत्नैरट्टालकशतैरपि । परिखाभिः सुपूर्णाभिर्जलैः स्वच्छैः प्रशोभितम्

महान रत्नांनी जडित प्राकार, शेकडो उंच अट्टालक, आणि स्वच्छ-शुद्ध पाण्याने काठोकाठ भरलेल्या परिखा यांमुळे ते नगर अत्यंत शोभून दिसत होते।

Verse 9

अन्यैश्चैव महारत्नैर्गजाश्वैश्च विराजितम् । सुनारीभिः समाकीर्णं पुरुषैश्च महाप्रभैः

ते नगर इतर अनेक महान रत्नांनी अलंकृत, हत्ती-घोड्यांनी शोभित; सुंदर स्त्रियांनी गजबजलेले आणि महाप्रभ पुरुषांनी परिपूर्ण होते।

Verse 10

नानाप्रभावैर्दिव्यैश्च शोभमानं महोदयम् । राजश्रेष्ठो महावीरो नहुषो ददृशे पुरम्

नाना दिव्य प्रभावांनी उजळलेले व महान समृद्धीने युक्त असे ते शोभायमान नगर राजश्रेष्ठ महावीर नहुषाने पाहिले।

Verse 11

पुरप्रांते वनं दिव्यं दिव्यवृक्षैरलंकृतम् । तद्विवेश महावीरो नंदनं हि यथाऽमरः

नगराच्या सीमेवर दिव्य वृक्षांनी अलंकृत असे एक दिव्य वन होते. तो महावीर त्यात असा प्रविष्ट झाला, जसा एखादा देव नंदनवनात प्रवेश करतो.

Verse 12

रथेन सह धर्मात्मा तेन मातलिना सह । प्रविष्टः स तु राजेंद्रो वनमध्ये सरित्तटे

रथासह आणि मातलिसह तो धर्मात्मा राजेंद्र वनात प्रविष्ट झाला; वनाच्या मध्यभागी नदीच्या तीरावर जाऊन पोहोचला.

Verse 13

तत्र ता रूपसंयुक्ता दिव्या नार्यः समागताः । गंधर्वा गीततत्त्वज्ञा जगुर्गीतैर्नृपोत्तमम्

तेथे रूपसंपन्न दिव्य स्त्रिया एकत्र झाल्या; आणि गीततत्त्व जाणणाऱ्या गंधर्वांनी नृपोत्तमासाठी मधुर गीते गायिली.

Verse 14

सूताश्च मागधाः सर्वे तं स्तुवंति नृपोत्तमम् । राजानमायुपुत्रं तं भ्राजमानं यथा रविम्

सर्व सूत आणि मागध त्या नृपोत्तमाची स्तुती करू लागले—आयुपुत्र त्या राजाची, जो रविसारखा तेजस्वी होता.

Verse 15

शुश्राव गीतं मधुरं नहुषः किन्नरेरितम्

नहुषाने किन्नराने गायिलेले मधुर गीत ऐकले.

Verse 111

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने एकादशाधिकशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीपद्मपुराणातील भूमिखंडात वेनोपाख्यान, गुरुतीर्थ-माहात्म्य, च्यवनचरित्र व नहुषप्रसंग यांतील एकशे अकरावा अध्याय समाप्त झाला।