Adhyaya 106

Verse 1

कुंजल उवाच । आयुभार्या महाभागा स्वर्भानोस्तनया सुतम् । अपश्यंती सुबालं तं देवोपममनौपमम्

कुंजल म्हणाला—आयुची महाभाग्यवती पत्नी, स्वर्भानूची कन्या, आपल्या त्या लहान पुत्राला पाहू शकली नाही; तो देवतुल्य व अनुपम होता.

Verse 2

हाहाकारं महत्कृत्वा रुरोद वरवर्णिनी । केन मे लक्षणोपेतो हृतो बालः सुलक्षणः

मोठा हाहाकार करून ती सुंदरवर्णा स्त्री रडू लागली—“माझा शुभलक्षणांनी युक्त, सुलक्षण बालक कोण घेऊन गेला?”

Verse 3

तपसा दानयज्ञैश्च नियमैर्दुष्करैः सुतः । संप्राप्तो हि मया वत्स कष्टैश्च दारुणैः पुनः

तप, दान, यज्ञ आणि कठोर नियमांनी, हे वत्सा, मी पुन्हा पुन्हा दारुण कष्ट व कठीण परीक्षा सोसून तुला पुत्ररूपाने प्राप्त केले आहे.

Verse 4

दत्तात्रेयेण पुण्येन संतुष्टेन महात्मना । दत्तः पुत्रो हृतः केन रुरोद करुणान्विता

पुण्यवान महात्मा दत्तात्रेय प्रसन्न होऊन पुत्र देऊन गेला; तरीही “दिलेले पुत्र कोण घेऊन गेले?” असे म्हणत ती करुणा व शोकाने रडू लागली.

Verse 5

हा पुत्र वत्स मे तात हा बालगुणमंदिर । क्वासि केनापनीतोसि मम शब्दः प्रदीयताम्

हाय पुत्रा! माझ्या वत्सा, माझ्या ताता! हे बालगुणांचे मंदिर! तू कुठे आहेस? तुला कोण घेऊन गेले? मला तुझा आवाज ऐकू दे.

Verse 6

सोमवंशस्य सर्वस्य भूषणोसि न संशयः । केन त्वमपनीतोसि मम प्राणैः समन्वितः

तू निःसंशय संपूर्ण सोमवंशाचे भूषण आहेस. तरी माझ्या प्राणांशी एकरूप असलेल्या तुला कोण घेऊन गेले?

Verse 7

राजसुलक्षणैर्दिव्यैः संपूर्णः कमलेक्षणः । केनाद्यापहृतो वत्सः किं करोमि क्व याम्यहम्

तो कमळनयन बालक दिव्य राजलक्षणांनी परिपूर्ण होता; आज माझा वत्स कोण घेऊन गेला? मी काय करू, कुठे जाऊ?

Verse 8

स्फुटं जानाम्यहं कर्म ह्यन्यजन्मनि यत्कृतम् । न्यासनाशः कृतः कस्य तस्मात्पुत्रो हृतो मम

पूर्वजन्मी मी केलेले कर्म मला स्पष्ट ठाऊक आहे। मी कोणाचा न्यास (अमानत) नष्ट केला म्हणूनच माझा पुत्र माझ्यापासून हिरावला गेला आहे।

Verse 9

किं वा छलं कृतं कस्य पूर्वजन्मनि पापया । कर्मणस्तस्य वै दुःखमनुभुंजामि नान्यथा

किंवा पापिणी मी पूर्वजन्मी कोणासोबत छल केला होता? निश्चयच त्या कर्माच्या फलामुळेच हे दुःख मी भोगत आहे; अन्य कारण नाही.

Verse 10

रत्नापहारिणी जाता पुत्ररत्नं हृतं मम । तस्माद्दैवेन मे दिव्य अनौपम्य गुणाकरः

ती रत्नचोरिणी झाली—माझे पुत्ररत्न हिरावले गेले. म्हणून दैवयोगाने माझ्यासाठी हा दिव्य, अनुपम गुणांचा खजिना (उरला) आहे.

Verse 11

किं वा वितर्कितो विप्रः कर्मणस्तस्य वै फलम् । प्राप्तं मया न संदेहः पुत्रशोकान्वितं भृशम्

हे विप्र! आणखी तर्क-वितर्क करून काय उपयोग? त्या कर्माचे फळच माझ्यावर आले आहे—यात संशय नाही—आणि ते पुत्रशोकाने अत्यंत भरलेले आहे.

Verse 12

किं वा शिशुविरोधश्च कृतो जन्मांतरे मया । तस्य पापस्य भुंजामि कर्मणः फलमीदृशम्

किंवा पूर्वजन्मी मी एखाद्या शिशूविरुद्ध अपराध केला होता काय? त्या पापाचेच फळ—असे कर्मफळ—मी आता भोगत आहे.

Verse 13

याचमानस्य चैवाग्रे वैश्वदेवस्य कर्मणः । किं वापि नार्पितं चान्नं व्याहृतीभिर्हुतं द्विजैः

वैश्वदेवकर्माच्या वेळी दाराशी याचक उभा असता कोणते अन्न असे की जे अर्पिले गेले नाही? किंवा कोणते अन्न द्विजांनी व्याहृतींसह हवन करून संस्कारित केले नाही?

Verse 14

एवं सुदेवमानाच्च स्वर्भानोस्तनया तदा । इंदुमती महाभाग शोकेन करुणाकुला

अशा रीतीने त्या वेळी स्वर्भानूची कन्या इंदुमती सुदेवाकडून अत्यंत मान पावली; पण, हे महाभाग, ती शोकाने व्याकुळ व करुणेने भरून गेली।

Verse 15

पतिता मूर्च्छिता शोकाद्विह्वलत्वं गता सती । निःश्वासान्मुंचमाना सा वत्सहीना यथा हि गौः

शोकाने व्याकुळ झालेली ती सती कोसळून मूर्च्छित झाली; ती दीर्घ नि:श्वास सोडीत राहिली, जशी वासराविना गाय असते.

Verse 16

आयू राजा स शोकेन दुःखेन महतान्वितः । बालं श्रुत्वा हृतं तं तु धैर्यं तत्याज पार्थिवः

राजा आयू महान शोक व दुःखाने ग्रासला; बालक हरण झाला हे ऐकून त्या पार्थिवाने धैर्य सोडले.

Verse 17

तपसश्च फलं नास्ति नास्ति दानस्य वै फलम् । यस्मादेवं हृतः पुत्रस्तस्मान्नास्ति न संशयः

तपाचे फळ नाही, दानाचेही खरे फळ नाही; कारण माझा पुत्र असा हरला गेला—यात संशय नाही.

Verse 18

दत्तात्रेयः प्रसादेन वरं मे दत्तवान्पुरा । अजेयं च जयोपेतं पुत्रं सर्वगुणान्वितम्

पूर्वी दत्तात्रेयांच्या प्रसादाने मला असा वर मिळाला—अजेय, विजययुक्त आणि सर्वगुणसंपन्न पुत्र।

Verse 19

तस्य वरप्रदानस्य कथं विघ्नो ह्यजायत । इति चिंतापरो राजा दुःखितः प्रारुदद्भृशम्

“त्या वरदानात विघ्न कसे उत्पन्न झाले?” असे चिंताग्रस्त होऊन राजा दुःखी झाला आणि फार रडू लागला।

Verse 106

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नाहुषाख्याने षडधिकशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीपद्मपुराणातील भूमिखंडात—वेनोपाख्यान, गुरुतीर्थमाहात्म्य, च्यवनचरित्र व नाहुषप्रसंगांतर्गत—एकशे सहावा अध्याय समाप्त झाला।