Shloka 16

Devanagari script

राज्ञ: समीपे पुरुषोत्तमौ तु यमाविमौ विष्णुमहेन्द्र कल्पौ । मनुष्यलोके सकले समो<स्ति ययोर्न रूपे न बले न शीले,महाराज युधिष्ठछिरके समीप बैठे हुए वे इन्द्र और उपेन्द्रके समान दोनों नरश्रेष्ठ माद्रीके जुड़वें पुत्र नकुल-सहदेव हैं। सम्पूर्ण मानव-जगत्‌में इनके रूप, बल और शीलकी समानता करनेवाला दूसरा कोई नहीं है

Transliteration

rājñaḥ samīpe puruṣottamau tu yamāv imau viṣṇu-mahendra-kalpau | manuṣya-loke sakale samo 'sti yayor na rūpe na bale na śīle ||

Translation

उत्तरा म्हणाली—राजाच्या समीप बसलेले हे दोघे पुरुषोत्तम, माद्रीचे जुळे पुत्र, विष्णू आणि महेंद्र (इंद्र) यांसारखे आहेत। संपूर्ण मनुष्यलोकात रूप, बल आणि शील यांत यांच्यासमान दुसरा कोणी नाही।

Word by Word

राज्ञःof the king

समीपेnear

पुरुषोत्तमौthe two best of men

तुindeed/but

यमौthe twins

इमौthese two

विष्णुVishnu

महेन्द्रMahendra (great Indra)

कल्पौlike/equal to

मनुष्यलोकेin the world of men

सकलेin the entire (world)

समःequal

अस्तिis/exists

ययोःof whom (of the two)

नnot

रूपेin beauty/form

नnor

बलेin strength

नnor

शीलेin conduct/character

महाराजO great king

Speaker

उत्तर उवाच

Characters & Entities

Uttara

the king (Virata)

Nakula

Sahadeva

Viṣṇu

Mahendra (Indra)

human world (manuṣya-loka)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes