Shloka 15
Bhīṣma–Arjuna Strategic Engagement at Virāṭa’s Frontier (भीष्मार्जुनयुद्धम्)
Devanagari script
अभश्रृत्थाम्न: पुनर्बाणा: क्षिप्रमभ्यस्यतो रणे । जग्मुः परिक्षयं तूर्णमभूत् तेनाधिको<र्जुन:,परंतु संग्राममें शीघ्रतापूर्वक बार-बार शरसंधान करनेवाले अश्वत्थामाके बाण जल्दी समाप्त हो गये। इस कारण अर्जुन उसकी अपेक्षा अधिक शक्तिशाली सिद्ध हुए
Translation
रणात वेगाने पुन्हा पुन्हा बाण संधान करणाऱ्या अश्वत्थाम्याचे बाण लवकरच संपून गेले; म्हणून अर्जुन त्याच्यापेक्षा अधिक पराक्रमी ठरला।
Word by Word
अश्वत्थाम्नःof Ashvatthaman
अश्वत्थाम्नः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअश्वत्थामन्
FormMasculine, Genitive, Singular
पुनःagain, repeatedly
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
बाणाःarrows
बाणाः:
Karta
TypeNoun
Rootबाण
FormMasculine, Nominative, Plural
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र
अभ्यस्यतःof (him) shooting/aiming repeatedly
अभ्यस्यतः:
Adhikarana
TypeVerb
Rootअभि-√अस् (अस्यति)
FormMasculine, Genitive, Singular, शतृ (present active participle)
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
जग्मुःwent, came to (a state)
जग्मुः:
TypeVerb
Root√गम्
FormPerfect, 3rd, Plural, Parasmaipada
परिक्षयम्complete exhaustion, depletion
परिक्षयम्:
Karma
TypeNoun
Rootपरि-क्षय
FormMasculine, Accusative, Singular
तूर्णम्swiftly
तूर्णम्:
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण
अभूत्became, was
अभूत्:
TypeVerb
Root√भू
FormAorist, 3rd, Singular, Parasmaipada
तेनby that, therefore
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
अधिकःsuperior, greater
अधिकः:
Karta
TypeAdjective
Rootअधिक
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes