Shloka 29

Dhaumya’s Counsel on Incognito Conduct in a Royal Household (राजवसतौ आचरण-निति)

Devanagari script

नित्यं हि प्रतिषिद्ध तु पुरस्तादासनं महत्‌ | न च संदर्शने किज्चित्‌ प्रवृत्तमपि संजयेत्‌,राजाके सामने किसीके लिये भी ऊँचा आसन लगाना सर्वथा निषिद्ध है। उसकी आँखोंके सामने यदि कोई पुरस्कार-वितरण या वेतनदान आदिका कार्य हो रहा हो, तो उसमें बिना बुलाये स्वयं पहले लेनेकी चेष्टा नहीं करनी चाहिये

Transliteration

nityaṁ hi pratiṣiddhaṁ tu purastād āsanaṁ mahat | na ca sandarśane kiñcit pravṛttam api sañjayet ||

Translation

राजासमोर उंच आसन घेणे नेहमीच निषिद्ध आहे. आणि त्याच्या दृष्टीसमोर जर बक्षीस, वेतन इत्यादींचे वाटप चालू असेल, तर न बोलावता स्वतः पुढे होऊन काही घेण्याचा आग्रह करू नये.

Word by Word

• {'nityam': 'always, at all times', 'hi': 'indeed, for', 'pratiṣiddham': 'forbidden, prohibited', 'tu': 'but, indeed (emphatic)', 'purastāt': 'in front, in the presence (of someone)', 'āsanam': 'seat, sitting place', 'mahat': 'great, high, lofty', 'na ca': 'and not

• nor', 'sandarśane': 'in (someone’s) sight

• in the presence/at the viewing', 'kiñcit': 'anything

• any matter', 'pravṛttam': 'set in motion

• being carried out', 'api': 'even, although', 'sañjayet': 'should urge on/press forward

Speaker

धौग्य उवाच

Characters & Entities

• Dhaumya
• king (rājā, implied by context)