Shloka 28
Adhyāya 73: Damayantī’s Investigation of Bāhuka
Keśinī’s Observations
Devanagari script
पश्चादुदर्के ज्ञास्यामि कारणं यद् भविष्यति । नैतदेवं स नृपतिस्तं सत्कृत्य व्यसर्जयत्,“अच्छा, जो भी कारण होगा पीछे मालूम कर लूँगा। ये जो कारण बता रहे हैं, इतना ही इनके आगमनका हेतु नहीं है।' ऐसा विचारकर राजाने उन्हें सत्कारपूर्वक विश्रामके लिये विदा किया
Translation
“ठीक आहे; जे काही कारण असेल ते मी नंतर जाणून घेईन; हे जे कारण सांगत आहेत, एवढेच त्यांच्या आगमनाचे कारण नाही।” असा विचार करून राजाने त्यांचा सत्कार केला आणि विश्रांतीसाठी निरोप दिला।
Word by Word
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
उदर्केin the sequel / later on
उदर्के:
Adhikarana
TypeNoun
Rootउदर्क
FormMasculine, Locative, Singular
ज्ञास्यामिI shall know / ascertain
ज्ञास्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootज्ञा
FormSimple Future (Luṭ), 1st, Singular, Parasmaipada
कारणम्the cause/reason
कारणम्:
Karma
TypeNoun
Rootकारण
FormNeuter, Accusative, Singular
यत्which/that
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
भविष्यतिwill be / will happen
भविष्यति:
Karta
TypeVerb
Rootभू
FormSimple Future (Luṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
एवम्thus / in this way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
नृपतिःthe king
नृपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootनृपति
FormMasculine, Nominative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
सत्कृत्यhaving honored / after honoring
सत्कृत्य:
Karana
TypeVerb
Rootसत्कृ
FormAbsolutive (Tumun/Lyap), ल्यप् (कृत्य), Parasmaipada (usage as gerund)
व्यसर्जयत्sent away / dismissed
व्यसर्जयत्:
Karta
TypeVerb
Rootवि + सृज्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
बृहदश्चव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes