Shloka 42
दमयन्त्याः कार्यनिश्चयः — Damayantī’s Crisis Plan and Vārṣṇeya’s Departure
भीमेन समनुज्ञातो जगाम नगरं स्वकम् | मनुष्योंमें श्रेष्ठ निषधनरेश नल अपनी इच्छाके अनुसार कुछ दिनोंतक ससुरालमें रहे, फिर विदर्भनरेश भीमकी आज्ञा ले (दमयन्तीसहित) अपनी राजधानीको चले गये ।। ४१६ || अवाप्य नारीरल्नं तु पुण्यश्लोकोडपि पार्थिव:
bhīmena samanujñāto jagāma nagaraṃ svakam | manuṣyeṣu śreṣṭho niṣadhanareśo nalaḥ svecchayā katipayāni dināni sasurāle 'vasat, tataḥ vidarbhanareśa-bhīmasyājñāṃ gṛhītvā (damayantyā saha) svāṃ rājadhānīṃ jagāma || avāpya nārīratnaṃ tu puṇyaśloko 'pi pārthivaḥ ||
भीमाची आज्ञा घेऊन निषधराज नल आपल्या नगराकडे निघाला. आपल्या इच्छेनुसार काही दिवस सासऱ्याच्या घरी राहून, विदर्भराज भीमास नमस्कार करून निरोप घेतला आणि दमयंतीसह आपल्या राजधानीकडे प्रस्थान केले. स्त्रीरत्न दमयंतीला प्राप्त करून तो पुण्यश्लोक राजा देखील मर्यादा व कृतज्ञता पाळीत, नातेसंबंध व संमतीचा मान राखून, आपल्या गृहास परतला.
बृहदश्व उवाच
Educational Q&A
Even in personal happiness—here, Nala’s reunion and return with Damayantī—dharma is upheld through proper leave-taking, respect for elders and in-laws, and acting with consent and gratitude. The verse models ethical kingship and family propriety rather than impulsive possession.
After staying a few days at his father-in-law Bhīma’s court in Vidarbha, King Nala receives Bhīma’s permission and departs with Damayantī to his own capital in Niṣadha.