Shloka 5
Bhīmasena’s Admonition to Yudhiṣṭhira on Rājya and the Ordering of Dharma–Artha–Kāma
Book 3, Chapter 34
अक्षांश्व दृष्टवा शकुनेर्यथावत् कामानुकूलानयुजो युजश्न । शक्यो नियन्तुमभविष्यदात्मा मन्युस्तु हन्यात् पुरुषस्य धैर्यम्,शकुनिके सम और विषम सभी पासोंको उसकी इच्छाके अनुसार ही ठीक-ठीक पड़ते देखकर यदि अपने मनको जूएकी ओरसे रोका जा सकता तो यह अनर्थ न होता, परंतु क्रोधावेश मनुष्यके धैर्यको नष्ट कर देता है (इसीलिये मैं जूएसे अलग न हो सका)
akṣāṁś ca dṛṣṭvā śakuner yathāvat kāmānukūlān ayujo yujaś ca | śakyo niyantum abhaviṣyad ātmā manyus tu hanyāt puruṣasya dhairyam ||
युधिष्ठिर म्हणाला—शकुनीचे पासे सम असोत वा विषम, त्याच्या इच्छेप्रमाणेच अचूक पडताना पाहून जर मनाला जुगाराच्या मोहापासून आवरता आले असते, तर हा अनर्थ घडला नसता. पण क्रोध व अस्वस्थता मनुष्याचे धैर्य नष्ट करतात; म्हणून मी खेळातून सुटू शकलो नाही.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Even when one recognizes deception and its consequences, inner agitation—especially anger (manyu)—can overpower discernment and destroy steadfastness (dhairya). Ethical living requires mastery of the mind; without self-restraint, knowledge alone cannot prevent ruin.
Yudhiṣṭhira reflects on the dice match with Śakuni, noting that the dice seemed to fall exactly as Śakuni desired, whether the throws were even or odd. He laments that if he could have restrained himself from gambling, the disaster would not have happened, but his disturbed state of mind prevented him from withdrawing.