Shloka 24
अध्याय ३३ — कर्म, दैव, हठ, स्वभाव और पुरुषार्थ पर द्रौपदी का उपदेश
Draupadī on Action, Fate, and Human Effort
यस्य चार्थार्थमेवार्थ: स च नार्थस्य कोविद: । रक्षेत भूतको5रण्ये यथा गास्तादूगेव सः,“जिसका धन केवल धनके ही लिये है, दान आदिके लिये नहीं है, वह धनके तत्त्वको नहीं जानता। जैसे सेवक (ग्वालिया) वनमें गौओंकी रक्षा करता है, उसी प्रकार वह भी उस धनका दूसरेके लिये रक्षकमात्र है
yasya cārthārtham evārthaḥ sa ca nārthasya kovidaḥ | rakṣet bhūtakaraṇye yathā gās tāḍūga iva saḥ ||
ज्याचे धन केवळ धनासाठीच असते, दानधर्मासाठी नाही, तो धनाचे तत्त्व जाणत नाही. जसा नोकर वनात दुसऱ्याच्या गायी राखतो, तसाच तोही त्या धनाचा दुसऱ्यासाठी रक्षकच असतो.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Wealth is not truly ‘owned’ when it is hoarded as an end in itself; it gains meaning through dharmic use—especially generosity and support of worthy aims. Otherwise, the possessor is only a temporary guardian, like a paid cowherd protecting another’s cattle.
Vaiśampāyana delivers a moral observation within the Vana Parva discourse: he critiques mere accumulation and frames the hoarder as a caretaker rather than a true knower of artha, using the vivid image of guarding cows in a forest.