Shloka 20
अध्याय ३३ — कर्म, दैव, हठ, स्वभाव और पुरुषार्थ पर द्रौपदी का उपदेश
Draupadī on Action, Fate, and Human Effort
Devanagari script
आत्मार्थ युध्यमानानां विदिते कृत्यलक्षणे | अन्यैरपि हूते राज्ये प्रशंसैव न गर्हणा,'शत्रुओंने हमारे राज्यको छीन लिया है, ऐसे अवसरपर यदि हम अपने कर्तव्यको समझकर अपने लाभके लिये ही युद्ध करें तो भी इसके लिये जगत्में हमारी प्रशंसा ही होगी, निन््दा नहीं होगी
Translation
शत्रूंनी आपले राज्य हिरावून घेतले आहे. अशा वेळी कर्तव्य ओळखून आपण आपल्या हितासाठीही युद्ध केले, तरी जगात आपली निंदा नव्हे—प्रशंसाच होईल.
Word by Word
आत्मार्थम्for one’s own benefit
आत्मार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन् + अर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
युध्यमानानाम्of (those) fighting
युध्यमानानाम्:
Karta
TypeVerb
Rootयुध्
Formशतृ (present active participle), Masculine/Neuter, Genitive, Plural
विदितेwhen (it is) known/understood
विदिते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootविद्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Locative, Singular
कृत्यलक्षणेin the mark/definition of duty (i.e., what ought to be done)
कृत्यलक्षणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृत्य + लक्षण
FormNeuter, Locative, Singular
अन्यैःby others
अन्यैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
हूतेwhen (one is) challenged/called
हूते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootह्वे
Formक्त (past passive participle), Neuter, Locative, Singular
राज्येin/for the kingdom
राज्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Locative, Singular
प्रशंसाpraise
प्रशंसा:
Karta
TypeNoun
Rootप्रशंसा
FormFeminine, Nominative, Singular
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
गर्हणाblame/censure
गर्हणा:
Karta
TypeNoun
Rootगर्हणा
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes