Shloka 4
कुन्ती द्वारा ब्राह्मण-सेवा
Kuntī’s Regulated Hospitality to a Brāhmaṇa Guest
Devanagari script
पतन्त्या स तया वेगाद् राक्षसो5शनिवेगया । ह्वतोत्तमाज़ी ददृशे वातरुग्ण इव द्रुम:,विद्युतके समान वेगवाली उस महाशक्तिका वेगपूर्वक आघात होते ही राक्षस प्रहस्तका मस्तक धड़से अलग हो गया और वह आँधीके द्वारा उखाड़े हुए वृक्षकी भाँति धराशायी दिखायी देने लगा
Translation
विजेसारख्या वेगाने पडलेल्या त्या महाशक्तीच्या आघाताने राक्षस प्रहस्ताचे मस्तक धडापासून तुटले. वादळाने उन्मळून पडलेल्या वृक्षाप्रमाणे तो कोसळून पडला.
Word by Word
पतन्त्याby the falling (one)
पतन्त्या:
Karana
TypeAdjective
Rootपतन्ती (√पत्)
FormFeminine, Instrumental, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तयाby her/that (female)
तया:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Instrumental, Singular
वेगात्from/owing to speed
वेगात्:
Karana
TypeNoun
Rootवेग
FormMasculine, Ablative, Singular
राक्षसःthe rākṣasa (demon)
राक्षसः:
Karta
TypeNoun
Rootराक्षस
FormMasculine, Nominative, Singular
अशनिवेगयाwith lightning-speed
अशनिवेगया:
Karana
TypeAdjective
Rootअशनिवेग
FormFeminine, Instrumental, Singular
हतःslain/struck down
हतः:
Karta
TypeAdjective
Rootहृत (√हन्)
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्तमाङ्गीthe head (lit. best limb)
उत्तमाङ्गी:
Karta
TypeNoun
Rootउत्तमाङ्गिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
ददृशेwas seen/appeared
ददृशे:
TypeVerb
Root√दृश्
FormPerfect, 3rd, Singular, Ātmanepada
वातरुग्णःshaken/broken by wind
वातरुग्णः:
TypeAdjective
Rootवातरुग्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
द्रुमःa tree
द्रुमः:
TypeNoun
Rootद्रुम
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
मार्कण्डेय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes