Shloka 10
Sāvitrī-Upākhyāna: Dyumatsena’s Restoration and the Return to Kāmyaka
Conclusion
Devanagari script
यदि तावदनुद्युक्त: शेते कामसुखात्मक: । नेतव्यो वालिमार्गेण सर्वभूतगतिं त्वया,“यदि वह विषयसुखमें ही आसक्त हो सीताकी खोजके लिये कुछ उद्योग न कर रहा हो तो उसे भी तुम वालीके मार्गसे उसी लोकको पहुँचा देना, जहाँ एक-न-एक दिन सभी प्राणियोंको जाना पड़ता है
Translation
जर तो विषयसुखातच आसक्त होऊन काहीही उद्योग न करता पडून राहिला, तर त्यालाही वालीच्या मार्गानेच त्या गतीस पोहोचव—जिथे एके दिवशी सर्व प्राणी जातात।
Word by Word
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
तावत्so long; to that extent; meanwhile
तावत्:
TypeIndeclinable
Rootतावत्
अनुद्युक्तःnot exerting; inactive
अनुद्युक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनुद्युक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
शेतेlies; rests
शेते:
TypeVerb
Rootशी (शयने)
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
कामसुखात्मकःhaving the nature of sensual pleasure
कामसुखात्मकः:
Karta
TypeAdjective
Rootकामसुखात्मक
FormMasculine, Nominative, Singular
नेतव्यःis to be led; should be taken
नेतव्यः:
TypeVerb
Rootनी (नयने)
FormMasculine, Nominative, Singular, Tavya (gerundive; to be ...)
वालिमार्गेणby the path/way of Vāli (i.e., by killing as Vāli was killed)
वालिमार्गेण:
Karana
TypeNoun
Rootवालिमार्ग
FormMasculine, Instrumental, Singular
सर्वभूतगतिम्the common destination of all beings (death/that world)
सर्वभूतगतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसर्वभूतगति
FormFeminine, Accusative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootत्वद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
Speaker
मार्कण्डेय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes