Shloka 1
Sāvitrī’s Report and Nārada’s Prognosis (सावित्र्याख्यान—सत्यवान्-गुणवर्णनं तथा अल्पायुषः पूर्वसूचना)
हम आय न () है सप्तसप्तत्याथिकाद्वेशततमो< ध्याय: श्रीरामके राज्याभिषेककी तैयारी, रामवनगमन, भरतकी चित्रकूटयात्रा, रामके द्वारा खर-दूषण आदि राक्षसोंका नाश तथा रावणका मारीचके पास जाना युधिषछ्िर उवाच उक्त भगवता जन्म रामादीनां पृथक् पृथक् । प्रस्थानकारणं ब्रह्मन् श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम्,युधिष्ठिरने पूछा--ब्रह्मन! आपने श्रीरामचन्द्रजी आदि सभी भाइयोंके जन्मकी कथा तो पृथक्-पृथक् सुना दी, अब मैं उनके वनवासका कारण सुनना चाहता हूँ; उसे कहिये। दशरथजीके वीर पुत्र दोनों भाई श्रीराम और लक्ष्मण तथा मिथिलेशकुमारी यशस्विनी सीताको वनमें क्यों जाना पड़ा?
Yudhiṣṭhira uvāca: Uktaṁ bhagavatā janma Rāmādīnāṁ pṛthak pṛthak | Prasthāna-kāraṇaṁ brahman śrotum icchāmi kathyatām ||
युधिष्ठिर म्हणाला— ब्रह्मन्! आपण श्रीराम इत्यादी भावंडांच्या जन्मकथा वेगवेगळ्या सांगितल्या. आता त्यांच्या प्रस्थानाचे कारण मला ऐकायचे आहे; कृपया सांगा. कोणत्या कारणाने दशरथांचे वीर पुत्र श्रीराम व लक्ष्मण आणि मिथिलेशाची यशस्विनी कन्या सीता यांना वनात जावे लागले?
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse models dhārmic inquiry: before judging an event like exile, one should seek its true cause from a reliable authority. It also frames exile not as mere misfortune but as a morally significant turning point connected with duty, vows, and the testing of righteousness.
Within the Rāmopākhyāna section of Vana Parva, Yudhiṣṭhira asks the sage-narrator to explain why Rāma, Lakṣmaṇa, and Sītā had to leave for the forest, since the births of the brothers have already been narrated.