Shloka 11
कुम्भकर्णवधः — Kumbhakarṇa’s Fall and the Renewal of the Engagement
इनके अपराधी कभी जीवित नहीं रह सकते। ये वैरको कभी नहीं भूलते हैं और वैरका बदला लेकर ही रहते हैं। बदला लेनेके बाद भी अच्छी तरह शान्त नहीं हो पाते
ime 'parādhinaḥ kadācij jīvituṃ na śaknuvanti | te vairam kadācid api na vismaranti, vairasya pratikāraṃ kṛtvāiva tiṣṭhanti | pratikāraṃ kṛtvāpi samyak praśāntiṃ na yānti |
वैशंपायन म्हणाले—यांच्या विरुद्ध अपराध करणारे कधीही जिवंत राहू शकत नाहीत. तो वैर कधी विसरत नाही; सूड उगवल्याशिवाय थांबत नाही. आणि सूड घेतल्यानंतरही त्याचे मन पूर्ण शांत होत नाही.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the corrosive nature of enmity: a mind fixed on revenge cannot attain real peace, even after retaliation. It warns that wrongdoing and vengeful fixation perpetuate unrest rather than resolve it.
Vaiśaṃpāyana, as narrator, characterizes certain offenders as relentlessly vengeful—unable to forget hostility and unable to become tranquil even after taking revenge—thereby framing the moral and psychological stakes of ongoing conflict.