Shloka 28
मārkaṇḍeya-ukta yuddha-vyūha-pratyavyūhaḥ
Battle Formations and Countermeasures in the Rāmopākhyāna
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच इत्युक्त्वा द्वियमाणां तां राजपुत्रीं यशस्विनीम् । अन्वगच्छत् तदा धौम्य: पदातिगणमध्यग:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! ऐसा कहकर धौम्य मुनि हरकर ले जायी जाती हुई यशस्विनी राजकुमारी द्रौपदीके पीछे-पीछे पैदल सेनाके बीचमें होकर चलने लगे
Translation
वैशंपायन म्हणाले—जनमेजया! असे म्हणून, ओढत नेली जात असलेल्या त्या यशस्विनी राजकन्येच्या मागोमाग धौम्य मुनी त्या वेळी पायदळांच्या मधून चालू लागले.
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
FormAbsolutive (Gerund), Active
द्रियमाणाम्being led/being taken away
द्रियमाणाम्:
Karma
TypeVerb
Rootदृ
FormPresent passive participle, Feminine, Accusative, Singular
ताम्that (her)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
राजपुत्रीम्princess (king's daughter)
राजपुत्रीम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजपुत्री
FormFeminine, Accusative, Singular
यशस्विनीम्glorious, renowned
यशस्विनीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयशस्विनी
FormFeminine, Accusative, Singular
अन्वगच्छत्followed
अन्वगच्छत्:
TypeVerb
Rootअनु-गम्
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
धौम्यःDhaumya (the sage)
धौम्यः:
Karta
TypeNoun
Rootधौम्य
FormMasculine, Nominative, Singular
पदातिगणमध्यगःbeing in the midst of the foot-soldiers
पदातिगणमध्यगः:
Karta
TypeAdjective
Rootपदातिगणमध्यग
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes