Shloka 2
Yudhiṣṭhira’s Lament on Kāla and Daiva after Draupadī’s Recovery (आरण्यक पर्व, अध्याय २५७)
सज्जं क्रतुवरं राजन् प्राप्तकालं च भारत | सौवर्ण च कृतं सर्व लाज्लं च महाधनम्,“भारत! क्रतुश्रेष्ठ वैष्णवयज्ञकी सारी सामग्री जुट गयी है। यज्ञका नियत समय भी आ पहुँचा है और सोनेका बहुमूल्य हल भी पूर्णरूपसे बन गया है”
sajjaṃ kratuvaraṃ rājan prāptakālaṃ ca bhārata | sauvarṇaṃ ca kṛtaṃ sarvaṃ lāṅgalaṃ ca mahādhanam ||
हे राजन्, हे भारत! क्रतुश्रेष्ठ (वैष्णवयज्ञ) सर्व सामग्रीसह सज्ज झाला आहे; त्याची नियत वेळही येऊन ठेपली आहे. आणि सोन्याचा तो बहुमोल नांगरही पूर्णपणे तयार झाला आहे.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic discipline in ritual life: a sacred undertaking should be performed with complete preparation and at the proper time. Readiness (sajja) and timeliness (prāptakāla) are presented as ethical requirements for a rite, not merely practical details.
Vaiśampāyana informs the king that the foremost sacrifice is fully arranged, the scheduled time has arrived, and a valuable golden plough—an important ritual implement in this context—has been finished, signaling that the ceremony is ready to commence.