Shloka 12
Yudhiṣṭhira’s Lament on Kāla and Daiva after Draupadī’s Recovery (आरण्यक पर्व, अध्याय २५७)
Devanagari script
टूट 22222 22222 4 2 222 ततो युधिष्ठिरो राजा तच्छुत्वा दूतभाषितम्,दूतका यह कथन सुनकर राजाओंमें सिंहके समान महाराज युधिष्छिरने इस प्रकार उत्तर दिया--'सौभाग्यकी बात है कि पूर्वजोंकी कीर्ति बढ़ानेवाले राजा सुयोधन श्रेष्ठ यज्ञके द्वारा भगवान्का यजन कर रहे हैं
Translation
तेव्हा दूताचे बोलणे ऐकून राजर्षी युधिष्ठिर प्रसन्न होऊन म्हणाला— “हे सौभाग्यच आहे की कुलाची कीर्ती वाढविणारा प्रतापी राजा सुयोधन श्रेष्ठ यज्ञाने देवाधिदेवाचे यजन करीत आहे.”
Word by Word
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that (message/statement)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
दूतof the messenger
दूत:
TypeNoun
Rootदूत
FormMasculine, Genitive, Singular
भाषितम्speech/statement (what was spoken)
भाषितम्:
Karma
TypeNoun
Rootभाषित
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes