Shloka 10
Mudgalasya Svarga-nirvedaḥ
Mudgala’s Disenchantment with Heaven
Devanagari script
चित्रसेन उवाच पापो<यं नित्यसंतुष्टो न विमोक्षणम्हति । प्रलब्धा धर्मराजस्य कृष्णायाश्न धनंजय,चित्रसेनने कहा--धनंजय! यह पापी सदा राज्यसुख भोगनेके कारण हर्षसे मतवाला हो उठा है; अतः इसे छोड़ना उचित नहीं है। इसने धर्मराज युधिष्ठिर तथा द्रौपदीको धोखा दिया है
Translation
चित्रसेन म्हणाला— “धनंजय! हा पापी राज्यसुखात सदैव तृप्त होऊन आनंदाने उन्मत्त झाला आहे; म्हणून याला सोडणे योग्य नाही. याने धर्मराज युधिष्ठिर आणि कृष्णा (द्रौपदी) यांना कपटाने फसविले आहे.”
Word by Word
चित्रसेनःChitrasena
चित्रसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootचित्रसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
पापःsinful, wicked
पापः:
Karta
TypeAdjective
Rootपाप
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this (man)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
नित्यसन्तुष्टःalways content/satisfied
नित्यसन्तुष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootनित्यसन्तुष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
विमोक्षणम्release, letting go
विमोक्षणम्:
Karma
TypeNoun
Rootविमोक्षण
FormNeuter, Accusative, Singular
अर्हतिdeserves, is fit for
अर्हति:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, 3, Singular, Parasmaipada
प्रलब्धाdeceived, cheated
प्रलब्धा:
TypeVerb
Rootप्र-लभ्
FormPast passive participle (PPP), Feminine, Nominative, Singular
धर्मराजस्यof Dharmaraja (Yudhishthira)
धर्मराजस्य:
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Genitive, Singular
कृष्णायाःof Krishna (Draupadi)
कृष्णायाः:
TypeNoun
Rootकृष्णा
FormFeminine, Genitive, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
धनञ्जयO Dhananjaya (Arjuna)
धनञ्जय:
Sampradana
TypeNoun
Rootधनञ्जय
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
चित्रसेन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes