Shloka 11
कौशिकस्य क्रोधविनिवृत्तिः — Kauśika’s Anger Checked by Householder Dharma
ब्राह्मणने कहा--'राजाधिराज! आपके पास राजा सेदुकने मुझे भेजा है, तभी आपसे गुरु-दक्षिणा माँगने आया हूँ। उनके उपदेशके अनुसार ही मैंने आपसे याचना की है!
brāhmaṇa uvāca— rājādhirāja! tava samīpaṁ rājā sedukena māṁ preṣitaḥ; tasmād ahaṁ tvattaḥ guru-dakṣiṇāṁ yācitum āgataḥ. tasyaiva upadeśānusāreṇa mayā tvayi yācanā kṛtā.
ब्राह्मण म्हणाला— “राजाधिराज! राजा सेदुक यांनी मला तुमच्याकडे पाठविले आहे; म्हणून मी गुरु-दक्षिणा मागण्यासाठी आलो आहे. त्यांच्या आज्ञेनुसारच मी तुमच्याकडे याचना केली आहे.”
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds dharma in the form of rightful requesting and rightful giving: a brāhmaṇa seeks guru-dakṣiṇā not out of personal greed but as an act aligned with instruction and social-ethical order, reminding rulers of their responsibility to honor legitimate claims connected to learning and duty.
A brāhmaṇa addresses an emperor, explaining that he has been sent by King Seduka and has come specifically to request guru-dakṣiṇā. He emphasizes that the petition is made strictly according to Seduka’s directive, framing the request as authorized and duty-bound.