Shloka 5
Vainya-Aśvamedhe Atri–Gautama–Sanatkumāra-Nirṇaya
Vainya’s Sacrifice and the Settlement of a Dharmic Dispute
न सम प्रज्ञायते किंचिदम्भसा समवस्तृते । सम॑ वा विषम वापि नद्यो वा स्थावराणि च,सब ओर इतना पानी भर गया कि ऊँचा-नीचा, समतल, नदी अथवा पेड़-पौधे आदिका पता नहीं चलता था
na samaṁ prajñāyate kiñcid ambhasā samavastṛte | samaṁ vā viṣamaṁ vāpi nadyo vā sthāvarāṇi ca ||
सर्वत्र पाणी पसरून सर्व काही झाकले गेले होते; त्यामुळे काहीच नीट कळत नव्हते—भूमी सम आहे की विषम, नद्या कुठे वाहतात, किंवा वृक्ष-वल्लीसारखी स्थावर वस्तू कुठे आहेत; पाण्याच्या भरतीने ओळखीच्या खुणाच नाहीशा झाल्या होत्या।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how overpowering circumstances can obscure normal markers of judgment and orientation; in such moments, one must rely on careful discernment and self-control rather than external certainties.
A vast inundation has covered the area so completely that one cannot distinguish level from uneven ground, identify river courses, or even locate stationary features like trees and plants.