Shloka 24
निवातकवचवधः — Arjuna’s Neutralization of the Nivātakavacas
Vajra-astra deployment
Devanagari script
ततो5हमन्रुवं शक्रं प्रसीद भगवन् मम । आचार्य वरयेयं त्वामस्त्रार्थ त्रिदशेश्वर,तब मैंने देवराज इन्द्रसे कहा--“भगवन्! आप मुझपर प्रसन्न होइये। देवेश्वर! मैं अस्त्रविद्याकी प्राप्तिके लिये आपको अपना आचार्य बनाता हूँ
Transliteration
tato 'ham abruvaṁ śakraṁ prasīda bhagavan mama | ācāryaṁ varayiṣye 'haṁ tvām astrārthaṁ tridaśeśvara ||
Translation
मग मी शक्र (इंद्र) यांना म्हणालो—“भगवन्! माझ्यावर प्रसन्न व्हा. त्रिदशेश्वरा! दिव्य अस्त्रविद्या प्राप्त करण्यासाठी मी तुम्हालाच माझा आचार्य म्हणून वरण करतो.”
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिक)
Formअव्यय
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
Formपुं/स्त्री (सर्वनाम), प्रथमा, एकवचन
अब्रुवम्said, spoke
अब्रुवम्:
TypeVerb
Rootब्रू (वचने)
Formलुङ् (अorist), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
शक्रम्to Śakra (Indra)
शक्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootशक्र (इन्द्र)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रसीदbe gracious; be pleased
प्रसीद:
TypeVerb
Rootसद्/सीद् (प्रसादे) → प्र-सीद्
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
भगवन्O Lord
भगवन्:
TypeNoun
Rootभगवत्
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
ममof me; for me
मम:
TypeNoun
Rootअस्मद्
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन
आचार्यम्teacher, preceptor
आचार्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootआचार्य
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वरयेयम्I would choose; I choose
वरयेयम्:
TypeVerb
Rootवृ (वरणे) → वरय् (णिजन्त)
Formविधिलिङ् (optative), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Formसर्वनाम, द्वितीया, एकवचन
अस्त्रार्थम्for the purpose of (learning) weapons/weapon-lore
अस्त्रार्थम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअस्त्र + अर्थ
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (अव्ययीभाववत् प्रयोजनार्थे)
त्रिदशेश्वरO lord of the thirty (gods); O king of gods
त्रिदशेश्वर:
TypeNoun
Rootत्रिदश + ईश्वर
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
अजुन उवाच
Characters & Entities
A
ArjunaŚ
Śakra (Indra)A
Astra (divine weapons/weapon-lore)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes