Shloka 12
Aṣṭāvakra–Bandi Vāda at Janaka’s Assembly
Numerical Cosmology and Restitution
न हायनैर्न पलितैर्न वित्तेन न बन्धुभि: । ऋषयश्षक्रिरे धर्म योडनूचान: स नो महान्,अधिक वर्षोकी अवस्था होनेसे, बाल पकनेसे, धन बढ़ जानेसे और अधिक भाई-बन्धु हो जानेसे भी कोई बड़ा हो नहीं सकता; ऋषियोंने ऐसा नियम बनाया है कि हम ब्राह्मणोंमें जो अंगोंसहित सम्पूर्ण वेदोंका स्वाध्याय करनेवाला तथा वक्ता है, वही बड़ा है
na hāyanair na palitair na vittena na bandhubhiḥ | ṛṣayaś cakrire dharmaṃ yo 'nūcānaḥ sa no mahān ||
अष्टावक्र म्हणाला—वर्षे वाढली म्हणून, केस पांढरे झाले म्हणून, धन वाढले म्हणून किंवा नातेवाईक अधिक झाले म्हणून कोणी महान होत नाही. ऋषींनी धर्माचा हा नियम ठरविला आहे की जो वेदाध्ययनात पूर्ण निपुण असून ते सांगू-शिकवू शकतो, तोच आमच्यात महान मानला जावा.
अष्टावक्र उवाच
Educational Q&A
True greatness and seniority are determined by learning and the capacity to articulate sacred knowledge (especially Vedic study), not by age, outward signs of age, wealth, or social connections.
Aṣṭāvakra is laying down a criterion for who deserves honor and precedence: the sages’ dharmic rule that the genuinely learned Vedic scholar is ‘great’ among Brahmins, countering assumptions based on age, riches, or family strength.