Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

मैत्रेयागमनम् — The Arrival of Maitreya and the Admonition to Duryodhana

स्पष्टाष्टदंष्टं ताम्राक्ष॑ प्रदीप्तोर्ध्वशिरोरुहम्‌ । सार्करश्मितडिच्चक्रं सबलाकमिवाम्बुदम्‌,उसकी आठ दाढ़ें स्पष्ट दिखायी देती थीं, आँखें क्रोधसे लाल हो रही थीं एवं सिरके बाल ऊपरकी ओर उठे हुए और प्रज्वलित-से जान पड़ते थे। उसे देखकर ऐसा मालूम होता था, मानो सूर्यकी किरणों, विद्युन्मण्डल और बकपंक्तियोंके साथ मेघ शोभा पा रहा हो

spaṣṭāṣṭadaṃṣṭraṃ tāmrākṣaṃ pradīptordhvaśiroruham | sārkaraśmitadiċċakraṃ sabalākam ivāmbudam ||

त्याच्या आठ दाढा स्पष्ट दिसत होत्या; क्रोधाने त्याचे डोळे तांबूस-लाल झाले होते; आणि डोक्यावरील केस वर उभे राहून जणू प्रज्वलित झाले होते. त्याला पाहून असे वाटे की जणू सूर्यकिरणांनी रंगलेला, विजेच्या वलयाने वेढलेला आणि बगळ्यांच्या रांगेने शोभलेला मेघच उभा आहे.

स्पष्टclearly visible
स्पष्ट:
Karma
TypeAdjective
Rootस्पष्ट
FormMasculine, Accusative, Singular
अष्टदंष्टम्having eight tusks/teeth
अष्टदंष्टम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअष्टदंष्ट
FormMasculine, Accusative, Singular
ताम्राक्षम्red-eyed (copper-eyed)
ताम्राक्षम्:
Karma
TypeAdjective
Rootताम्राक्ष
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रदीप्तblazing, inflamed
प्रदीप्त:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रदीप्त
FormMasculine, Accusative, Singular
ऊर्ध्वशिरोरुहम्with hair standing upright
ऊर्ध्वशिरोरुहम्:
Karma
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व-शिरोरुह
FormMasculine, Accusative, Singular
with
:
TypeIndeclinable
Root
अर्करश्मिsun-rays
अर्करश्मि:
Karana
TypeNoun
Rootअर्क-रश्मि
FormMasculine, Instrumental, Singular
तडित्lightning
तडित्:
Karana
TypeNoun
Rootतडित्
FormFeminine, Instrumental, Singular
चक्रम्circle, disk (ring)
चक्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootचक्र
FormNeuter, Accusative, Singular
with
:
TypeIndeclinable
Root
बलाकम्cranes (as a flock/line)
बलाकम्:
Karma
TypeNoun
Rootबलाक
FormNeuter, Accusative, Singular
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अम्बुदम्cloud
अम्बुदम्:
Karma
TypeNoun
Rootअम्बुद
FormMasculine, Accusative, Singular

विदुर उवाच

V
Vidura
S
sun (sūrya) (implicit via raśmi)
L
lightning (tadiṭ)
C
cloud (ambuda)
C
cranes/herons (balāka)

Educational Q&A

The verse uses vivid, ominous imagery to signal a dangerous, wrath-driven presence; in Vidura’s broader counsel-context, such descriptions function as moral warning—unchecked anger and violent intent appear as terrifying portents that call for restraint and dharmic discernment.

Vidura describes a frightening figure/appearance: eight fangs are visible, the eyes are reddened with anger, and the hair stands upright as if aflame. The sight is compared to a cloud made magnificent and ominous by sunbeams, lightning-circles, and lines of cranes.