Shloka 10
विन्ध्यवृद्धिनिवारणम् — The Restraint of the Vindhya
Agastya’s Injunction
क्षीणमांसैरविरुधिरैविंमज्जान्त्रैविसंधिभि: । आकीर्णराबभौ भूमि: शड्खानामिव राशिभि:,राक्षसोंके द्वारा भक्षण करनेके कारण उनके शरीरोंका मांस तथा रक्त क्षीण हो चुका था। वे मज्जा, आँतें और संधिस्थानों (घुटने आदि)-से रहित हो गये थे। इस तरह सब ओर फैली हुई सफेद हड्डियोंके कारण वहाँकी भूमि शंखराशिसे आच्छादित-सी प्रतीत होती थी
kṣīṇamāṃsair avirudhirair vimajjāntrair visaṃdhibhiḥ | ākīrṇā babhau bhūmiḥ śaṅkhānām iva rāśibhiḥ ||
लोमश म्हणाला—राक्षसांनी भक्षण केल्यामुळे त्यांचे मांस क्षीण झाले होते आणि रक्तही नष्ट झाले होते. ते मज्जाहीन, आतड्यांविना आणि सांधे तुटलेल्या अवस्थेत पडले होते. सर्वत्र पसरलेल्या पांढऱ्या हाडांमुळे ती भूमी जणू शंखांच्या राशींनी आच्छादित झाल्यासारखी भासत होती.
लोगश उवाच
Educational Q&A
The verse uses a stark image of scattered bones to highlight the ethical collapse that accompanies predatory violence (adharma). It implicitly warns that when the strong prey upon the weak, the world becomes a place of fear and desecration, calling the listener toward restraint, protection of life, and compassion.
Lomaśa describes a scene where people have been eaten by rākṣasas: their flesh and blood are gone, their bodies reduced to disjointed remains. The ground is strewn with pale bones, compared to heaps of conch-shells.