Shloka 14

Pātāla-varṇana (Nārada’s Description of the Netherworld) / पातालवर्णनम्

Devanagari script

भवन वारुणं पश्य यदेतत्‌ सर्वकाउ्चनम्‌ । यत्‌ प्राप्य सुरतां प्राप्ता: सुरा: सुरपते: सखे,महेन्द्रमित्र! देखो, यह वरुणदेवताका भवन है, जो सब ओरसे सुवर्णका ही बना हुआ है। यहाँ पहुँचकर ही देवगण वास्तवमें देवत्वलाभ करते हैं

Transliteration

bhavan vāruṇaṁ paśya yad etat sarva-kāñcanam | yat prāpya suratāṁ prāptāḥ surāḥ surapateḥ sakhe, mahendra-mitra |

Translation

हे महेंद्रमित्र! पाहा, हा वरुणदेवाचा भवन आहे—सर्व बाजूंनी सुवर्णमय. हे देवाधिपतीच्या सख्या, येथे पोहोचल्यावरच देवगण खऱ्या अर्थाने देवत्व प्राप्त करतात.

Word by Word

भवनम्abode, house

वारुणम्of Varuṇa (Varuṇa’s)

पश्यsee!, behold!

यत्which

एतत्this

सर्वकाञ्चनम्entirely golden, all-golden

यत्which (that which)

प्राप्यhaving reached

सुरताम्godhood, state of being a deva

प्राप्ताःhaving attained, obtained

सुराःthe gods

सुरपतेःof the lord of the gods (Indra)

सखेO friend

महेन्द्रमित्रO friend of Mahendra (Indra)

Speaker

कण्व उवाच

Characters & Entities

Kaṇva

Varuṇa

Indra (Surapati, Mahendra)

the gods (Surāḥ)

Varuṇa’s palace (Vāruṇa-bhavana)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes