Shloka 20
कुन्ती-विलापः तथा गोविन्द-आश्वासनम्
Kuntī’s Lament and Govinda’s Consolation
Devanagari script
कृतातिथ्यस्तु गोविन्द: सर्वान् परिहसन् कुरून् । आस्ते साम्बन्धिकं कुर्वन् कुरुभि: परिवारित:,उनका आतिथ्य ग्रहण करके भगवान् गोविन्द हँसते हुए कौरवोंके साथ बैठ गये और सबसे अपने सम्बन्धके अनुसार यथायोग्य व्यवहार करते हुए कौरवोंसे घिरे हुए कुछ देर बैठे रहे
Translation
आतिथ्य स्वीकारून भगवान् गोविंद हसत-हसत कौरवांच्या मध्ये बसले; नातेसंबंधानुसार सर्वांशी यथायोग्य व्यवहार करीत, कौरवांनी वेढलेले काही काळ तेथे विराजमान राहिले।
Word by Word
कृतातिथ्यःhaving performed hospitality / having accepted hospitality
कृतातिथ्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृतातिथ्य (कृ + आतिथ्य)
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut, indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
गोविन्दःGovinda (Krishna)
गोविन्दः:
Karta
TypeNoun
Rootगोविन्द
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Accusative, Plural
परिहसन्laughing at / jesting with
परिहसन्:
TypeVerb
Rootपरि-हस्
FormPresent (Shatru), Singular
कुरून्the Kurus
कुरून्:
Karma
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Accusative, Plural
आस्तेsits / remained seated
आस्ते:
TypeVerb
Rootआस्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
साम्बन्धिकम्appropriate to relationship / relationally proper
साम्बन्धिकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसाम्बन्धिक
FormNeuter, Accusative, Singular
कुर्वन्doing, performing
कुर्वन्:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent (Shatru), Singular
कुरुभिःby/with the Kurus
कुरुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Instrumental, Plural
परिवारितःsurrounded, encircled
परिवारितः:
TypeAdjective
Rootपरि-वारि (परि + √वृ/वारि) → परिवारित
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes