Shloka 11
उद्योगपर्व — अध्याय ७७: पुरुषकार–दैवसंयोगः तथा दुष्टमन्त्रपरामर्शस्य राजनैतिक-परिणामः
Human Effort, Contingency, and the Political Effects of Corrupt Counsel
शर्म तैः सह वा नो<सस््तु तव वा यच्चिकीर्षितम् | विचार्यमाणो यः: कामस्तव कृष्ण स नो गुरु: । न स नार्हति दुष्टात्मा वध॑ ससुतबान्धव:
arjuna uvāca |
śarma taiḥ saha vā no 'stu tava vā yac cikīrṣitam |
vicāryamāṇo yaḥ kāmas tava kṛṣṇa sa no guruḥ |
na sa nārhati duṣṭātmā vadhaṃ sa-suta-bāndhavaḥ |
upāyena nṛśaṃsena hatā durdyūta-devinā ||
कौरवांशी आमची संधी होवो, किंवा तू जे करावयाचे ठरवशील तेच होवो. हे कृष्णा! विचार करता आम्ही या निष्कर्षास आलो आहोत की तुझी जी इच्छा असेल तीच आमच्यासाठी गुरु-वचनासारखी मान्य व पूज्य आहे. तो दुष्टात्मा दुर्योधन पुत्रांसह व बान्धवांसह वधासच योग्य आहे—जो धर्मपुत्र युधिष्ठिराकडे आलेली राजश्री पाहून सहन करू शकला नाही. आणि कपट-द्यूताचा आश्रय घेणाऱ्या त्या नृशंसाने जेव्हा धर्मसम्मत उपाय—युद्ध इत्यादी—यांत आपले यश दिसले नाही, तेव्हा त्याने छलाने ती संपत्ती हिरावून घेतली.
अर्जुन उवाच
Educational Q&A
Arjuna frames ethical clarity around means and ends: deceitful acquisition (through rigged gambling) is adharma and merits punishment, while rightful action should proceed under wise guidance. He also expresses disciplined deference to Kṛṣṇa’s judgment, treating Kṛṣṇa’s considered resolve as authoritative for righteous action.
In the Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Arjuna tells Kṛṣṇa that whether peace with the Kauravas occurs or another course is chosen, Kṛṣṇa’s decision should be followed. He then denounces Duryodhana for intolerantly coveting Yudhiṣṭhira’s prosperity and for using deceitful dice-play to seize wealth, concluding that such wrongdoing makes Duryodhana (with his faction) deserving of death.