Shloka 7
भीमसेनस्य आत्मबलप्रशंसा — Bhīmasena’s Assertion of Strength
Udyoga Parva, Adhyāya 74
Devanagari script
एकान्ते निः:श्वसज्छेषे भारार्त इव दुर्बल: । अपि त्वां केचिदुन्मत्तं मन्यन्तेडतद्विदों जना:
Translation
एकांतात तू भाराने पीडित दुर्बळ पुरुषासारखा वारंवार दीर्घ श्वास घेत राहात होतास; म्हणून जे हे जाणत नाहीत असे काही लोक तुला उन्मत्त समजतात.
Word by Word
एकान्तेin solitude
एकान्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootएकान्त
FormMasculine, Locative, Singular
निःश्वसत्breathing, sighing
निःश्वसत्:
Karta
TypeVerb
Rootनि-श्वस्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
छेषेyou lie / you remain
छेषे:
Karta
TypeVerb
Rootशी (शेते)
FormPresent, Second, Singular, Atmanepada
भारार्तःafflicted by a burden
भारार्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootभारार्त
FormMasculine, Nominative, Singular
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
दुर्बलःweak
दुर्बलः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुर्बल
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिeven, also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormAccusative, Singular
केचित्some (people)
केचित्:
Karta
TypePronoun
Rootक-चित्
FormMasculine, Nominative, Plural
उन्मत्तम्mad, insane
उन्मत्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउन्मत्त
FormMasculine, Accusative, Singular
मन्यन्तेthey think/consider
मन्यन्ते:
TypeVerb
Rootमन् (मन्यते)
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
अतद्विदःnot knowing that (fact)
अतद्विदः:
Karta
TypeAdjective
Rootअतद्विद्
FormMasculine, Nominative, Plural
जनाःpeople
जनाः:
Karta
TypeNoun
Rootजन
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes