Shloka 7
Udyoga Parva, Adhyāya 72 — Bhīmasena’s counsel on conciliation and Duryodhana’s disposition
न पर्यायो$स्ति यत् साम्य॑ त्वयि कुर्युविशाम्पते । बलतवत्तां हि मन्यन्ते भीष्मद्रोणकृपादिभि:
yudhiṣṭhira uvāca | na paryāyo 'sti yat sāmyam tvayi kuryur viśāmpate | balavattāṃ hi manyante bhīṣma-droṇa-kṛpādibhiḥ ||
युधिष्ठिर म्हणाला—प्रजानाथ! असा कोणताही मार्ग नाही की ते तुम्हाला समकक्ष मानून संधि करतील. भीष्म, द्रोण, कृप इत्यादी त्यांच्या बाजूने आहेत; म्हणून ते स्वतःला तुमच्यापेक्षा अधिक बलवान समजतात. त्यामुळे ते न्याय्य वाटाही देणार नाहीत आणि योग्य अटींवर शांतता कठीण आहे.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
A just peace requires willingness to recognize the other side’s rightful claim; when pride is reinforced by perceived military advantage and powerful allies, equitable settlement becomes impossible, making conflict more likely despite ethical preference for peace.
In the lead-up to war, Yudhiṣṭhira assesses the prospects of a fair compromise and concludes that the opponents will not agree to parity, because they feel emboldened by eminent warriors—Bhīṣma, Droṇa, and Kṛpa—standing with them.