Shloka 27
Adhyaya 60: Self-Assertion, Daiva, and the Rhetoric of Inevitability (उद्योग पर्व)
Devanagari script
परा बुद्धि: परं तेजो वीर्य च परमं मम । परा विद्या पते योगो मम तेभ्यो विशिष्यते,“मेरी बुद्धि उत्तम है, तेज उत्कृष्ट है, बल-पराक्रम महान् है, विद्या बड़ी है तथा उद्योग भी सबसे बढ़कर है। ये सारी वस्तुएँ पाण्डवोंकी अपेक्षा मुझमें अधिक हैं
Transliteration
parā buddhiḥ paraṃ tejo vīryaṃ ca paramaṃ mama | parā vidyā pate yogo mama tebhyo viśiṣyate ||
Translation
वैशंपायन म्हणाले— माझी बुद्धी श्रेष्ठ आहे, माझे तेज परम आहे आणि माझा पराक्रम सर्वोच्च आहे। माझी विद्या उन्नत आहे आणि माझा उद्योग-अभिनिवेश अद्वितीय आहे; या सर्वांत मी त्यांच्यापेक्षा श्रेष्ठ आहे।
Word by Word
पराsupreme, excellent
परा:
Karta
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
बुद्धिःintellect
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
परम्supreme
परम्:
Karta
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
तेजःsplendor, brilliance, power
तेजः:
Karta
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
वीर्यम्valor, strength
वीर्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
परमम्highest, greatest
परमम्:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
ममof me, my
मम:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive, Singular
पराsupreme
परा:
Karta
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
विद्याknowledge, learning
विद्या:
Karta
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
पतेO lord
पते:
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
योगःeffort, enterprise; (also) yoga
योगः:
Karta
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
ममof me, my
मम:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive, Singular
तेभ्यःfrom them; than them
तेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormAblative, Plural
विशिष्यतेexcels, is superior
विशिष्यते:
TypeVerb
Rootवि-शिष् (धातु)
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Active (Atmanepada usage)
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaP
Pāṇḍavas (implied by context)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes