Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Udyoga-parva Adhyāya 50 — Dhṛtarāṣṭra’s Appraisal of Bhīmasena (भीमसेनभयवर्णनम्)

इति बाल्ये श्रुतः पूर्व मया व्यासमुखात्‌ पुरा । रूपतो वीर्यतश्चैव याथातथ्येन पाण्डव:,अमर्षी नित्यसंरब्धो भीम: प्रहरतां वर: । मया तात प्रतीपानि कुर्वन्‌ पूर्व विमानित: तात संजय! सदा क्रोधमें भरा रहनेवाला अमर्षशील भीमसेन प्रहार करनेवाले योद्धाओंमें सबसे श्रेष्ठ है। मेरे पुत्रोंक प्रतिकूल आचरण करते समय मैंने पहले कई बार उसका अपमान किया है

dhṛtarāṣṭra uvāca | iti bālye śrutaḥ pūrvaṃ mayā vyāsamukhāt purā | rūpato vīryataś caiva yāthātathyena pāṇḍavaḥ | amarṣī nityasaṃrabdho bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ | mayā tāta pratīpāni kurvan pūrva-vimānitaḥ | tāta sañjaya! sadā krodham-eṃ bharā rahanevālā amarṣaśīla bhīmasena prahār karanevāle yoddhāoṃ meṃ sabse śreṣṭha hai | mere putroṃ ke pratikūl ācaraṇ karte samay maiṃne pahle kaī bār usakā apamān kiyā hai |

धृतराष्ट्र म्हणाला—अशा रीतीने मी बाल्यकाळातच व्यासांच्या मुखातून त्या पांडवाचे रूप व सामर्थ्य यांचे यथार्थ वर्णन ऐकले होते। अपमान न सहणारा, सदैव क्रोधाने भरलेला भीम प्रहार करणाऱ्यांत श्रेष्ठ आहे. हे संजय, माझ्या पुत्रांच्या प्रतिकूल वागत असताना मी पूर्वी अनेकदा त्याचा अपमान केला आहे।

इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
बाल्येin childhood
बाल्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootबाल्य
FormNeuter, Locative, Singular
श्रुतःheard
श्रुतः:
TypeAdjective
Rootश्रुत
FormMasculine, Nominative, Singular
पूर्वम्formerly/earlier
पूर्वम्:
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
व्यासमुखात्from Vyasa's mouth
व्यासमुखात्:
Apadana
TypeNoun
Rootव्यासमुख
FormNeuter, Ablative, Singular
पुराformerly/once
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा
रूपतःas to form/appearance
रूपतः:
TypeIndeclinable
Rootरूप
वीर्यतःas to strength/valor
वीर्यतः:
TypeIndeclinable
Rootवीर्य
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
याथातथ्येनin accordance with truth/exactly
याथातथ्येन:
Karana
TypeNoun
Rootयाथातथ्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
पाण्डवःthe Pandava (Bhima)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Singular
अमर्षीimpatient/irascible
अमर्षी:
TypeAdjective
Rootअमर्षिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
नित्यसंरब्धःalways enraged
नित्यसंरब्धः:
TypeAdjective
Rootनित्यसंरब्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमःBhima
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रहरताम्of those who strike/attack
प्रहरताम्:
TypeNoun
Rootप्रहरत्
FormMasculine, Genitive, Plural
वरःbest/excellent
वरः:
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
तातdear son
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
प्रतीपानिhostile/opposed (acts)
प्रतीपानि:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रतीप
FormNeuter, Accusative, Plural
कुर्वन्doing
कुर्वन्:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent (participle), Singular
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
विमानितःinsulted/dishonored
विमानितः:
TypeAdjective
Rootविमानित
FormMasculine, Nominative, Singular
तातdear son
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
संजयO Sanjaya
संजय:
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Vocative, Singular

धृतराष्ट उवाच

D
Dhṛtarāṣṭra
S
Sañjaya
V
Vyāsa
B
Bhīma (Bhīmasena)
P
Pāṇḍavas
D
Dhṛtarāṣṭra’s sons (Kauravas, implied)