Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration

Sañjaya’s Report

महोरस्को दीर्घबाहु: प्रमाथी युद्धेडद्धितीय: परमास्त्रवेदी । शिनेर्नप्ता तालमात्रायुधो<यं महारथो वीतभय: कृतास्त्र:,शिनिके पौत्र महारथी सात्यकि चार हाथ लंबा धनुष धारण करते हैं। उनकी छाती चौड़ी और भुजाएँ बड़ी हैं। वे अद्वितीय वीर हैं और युद्धमें शत्रुओंको मथ डालते हैं। उन्हें उत्तम अस्त्रोंका ज्ञान है। वे निर्भय तथा अस्त्रविद्याके पारंगत विद्वान हैं

mahorasko dīrghabāhuḥ pramāthī yuddhe dvitīyaḥ paramāstravedī | śiner naptā tālamātrāyudho 'yaṃ mahāratho vītabhayaḥ kṛtāstraḥ ||

शिनिपौत्र महारथी सात्यकि रुंद छातीचे व दीर्घ भुजांचे आहेत; ते शत्रूंचा संहार करणारे, युद्धात अद्वितीय आणि परमास्त्रांचे जाणकार आहेत। तालवृक्षाएवढ्या मापाचे धनुष्य धारण करणारे ते निर्भय व अस्त्रविद्येत पूर्ण पारंगत आहेत।

महोरस्कःbroad-chested
महोरस्कः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहो-उरस्
FormMasculine, Nominative, Singular
दीर्घबाहुःlong-armed
दीर्घबाहुः:
Karta
TypeAdjective
Rootदीर्घ-बाहु
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रमाथीcrusher, overpowering one
प्रमाथी:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रमाथिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Locative, Singular
अद्वितीयःunmatched, without a second
अद्वितीयः:
Karta
TypeAdjective
Rootअद्वितीय
FormMasculine, Nominative, Singular
परमास्त्रवेदीknower of supreme weapons (missiles)
परमास्त्रवेदी:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम-अस्त्र-विद्
FormMasculine, Nominative, Singular
शिनेःof Śini
शिनेः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशिनि
FormMasculine, Genitive, Singular
नप्ताgrandson
नप्ता:
Karta
TypeNoun
Rootनप्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
तालमात्रायुधःhaving a weapon (bow) of palm-tree measure (very long)
तालमात्रायुधः:
Karta
TypeAdjective
Rootताल-मात्र-आयुध
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this (man)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
महारथःgreat chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहा-रथ
FormMasculine, Nominative, Singular
वीतभयःfree from fear, fearless
वीतभयः:
Karta
TypeAdjective
Rootवीत-भय
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतास्त्रःtrained in weapons, accomplished in arms
कृतास्त्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृत-अस्त्र
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
S
Sātyaki
Ś
Śini
Ā
āstra (weapons/missiles)
T
tāla (palm-tree, as a measure)

Educational Q&A

The verse highlights the ideal of disciplined valor: true martial excellence combines physical strength, mastery of weapons, and fearlessness grounded in training—qualities expected of a kṣatriya when war becomes unavoidable.

Sañjaya is enumerating and praising notable warriors; here he singles out Sātyaki, emphasizing his lineage (Śini’s grandson), elite status as a mahāratha, and his unmatched prowess and expertise in advanced weapons.