Shloka 104

Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration

Sañjaya’s Report

Devanagari script

गोमायुसंघाश्च नदन्ति रात्रौ रक्षांस्यथो निष्पतन्त्यन्तरिक्षात्‌ । मृगा: शृगाला: शितिकण्ठाश्न काका गृथ्रा बकाश्नैव तरक्षवश्च,'रातमें गीदड़ोंक दल कोलाहल मचाते हैं, राक्षत आकाशसे पृथिवीपर टूटे पड़ते हैं तथा हिरण, सियार, मोर, कौआ, गीध, बगुला और चीते मेरे रथके समीप दौड़े आते हैं

Transliteration

sañjaya uvāca | gomāyusaṅghāś ca nadanti rātrau rakṣāṁsy atho niṣpatanty antarīkṣāt | mṛgāḥ śṛgālāḥ śitikaṇṭhāś ca kākā gṛdhrā bakāś caiva tarakṣavaś ca ||

Translation

संजय म्हणाला—रात्री कोल्ह्यांचे कळप मोठ्याने ओरडतात; आणि राक्षस जणू आकाशातून झेपावून खाली पडतात. हरिणे, कोल्हे, मोर, कावळे, गिधाडे, बगळे आणि तरसही माझ्या रथाजवळ धावत येतात.

Word by Word

गोमायु-संघाःpacks of jackals

चand

नदन्तिhowl/cry

रात्रौat night

रक्षांसिdemons/evil spirits

अथthen/also

निष्पतन्तिrush forth/leap down

अन्तरिक्षात्from the sky/atmosphere

मृगाःdeer

शृगालाःjackals

शितिकण्ठाःpeacocks (lit. blue-necked ones)

काकाःcrows

गृध्राःvultures

बकाःcranes/herons

एवindeed/also

तरक्षवःhyenas (often glossed as a fierce beast; sometimes taken as leopards)

चand

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

chariot (ratha)

rākṣasas

jackals (gomāyu/śṛgāla)

deer (mṛga)

peacocks (śitikaṇṭha)

crows (kāka)

vultures (gṛdhra)

herons/cranes (baka)

hyenas (tarakṣu)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes