Shloka 29
उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्
न शत्रुर्वशमापतन्नो मोक्तव्यो वध्यतां गत: । न्यग्भूत्वा पर्युपासीत वध्यं हन्याद् बले सति । अहताद्धि भयं तस्माज्जायते नचिरादिव
na śatrur vaśam āpatanno moktavyo vadhyatāṃ gataḥ | nyagbhūtvā paryupāsīta vadhyaṃ hanyād bale sati | ahatād dhi bhayaṃ tasmāj jāyate na cirād iva ||
जो शत्रू वशात आला असून दंडास पात्र झाला आहे, त्याला सोडू नये. प्रथम त्याला नमवून पहाऱ्यात ठेवावे; आणि बल व संधी निश्चित झाली की जो वध्य आहे त्याचा वध करावा. कारण तो अहत राहिला तर लवकरच त्याच्यापासून पुन्हा भय उत्पन्न होते.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura teaches a hard-edged principle of rāja-nīti: a dangerous enemy who has fallen into one’s power should not be set free, because sparing him can quickly regenerate threat; restraint and vigilance are required, and decisive action is justified when one has the strength to prevent future harm.
In the Udyoga Parva’s counsel-setting, Vidura is advising the Kuru leadership on prudent governance and conflict management. Here he warns against releasing a captured or subdued adversary, emphasizing the political and moral responsibility to prevent renewed danger.