Shloka 3
हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः
Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace
यश्चाशिष्यं शास्ति वै यश्व तुष्येद् यश्चातिवेलं भजते द्विषन्तम् । स्त्रियश्व॒ यो रक्षति भद्रम श्लुते यशक्षायाच्यं याचते कत्थते च
yaś cāśiṣyaṃ śāsti vai yaś ca tuṣyed yaś cātivelaṃ bhajate dviṣantam | striyaś ca yo rakṣati bhadram aśnute yaś cākṣāyācyaṃ yācate katthate ca ||
विदुर म्हणतात—यमराजाचे पाशधारी दूत अशा पुरुषांना नरकाकडे ओढून नेतात, जे नीतीची उलथापालथ करतात: जो शासण्यास अयोग्याला शासन करतो आणि त्यातच तृप्त होतो; जो मर्यादा ओलांडून समाधान शोधतो; जो शत्रूची सेवा करतो; जो रक्षणास अयोग्य स्त्रीचे ‘रक्षण’ करून त्यातूनच आपले कल्याण मानतो; आणि जो अयाच्य पुरुषाकडे याचना करून आत्मस्तुती करीत राहतो।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Do not invert dharma by misdirecting discipline, transgressing limits, serving enemies, forming improper protective/beneficiary ties, or begging from unfit sources while boasting. Such conduct reflects loss of discernment (viveka) and leads to moral downfall.
In Udyoga Parva, Vidura delivers moral counsel (Vidura-nīti). Here he lists types of unethical or socially destructive behavior and warns that Yama’s agents punish such people—framing the teaching as a vivid consequence for adharma.