Shloka 71
Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum
Udyoga-parva 35
राजन! पहले जूएमें द्रौयदीको जीती गयी देखकर मैंने आपसे कहा था--“आप द्यूतक्रीड़ामें आसक्त दुर्योधनको रोकिये, विद्वानूलोग इस प्रवंचनाके लिये मना करते हैं।' किंतु आपने मेरा कहना नहीं माना ।।
rājan! pūrvaṁ dyūte draupadī jitāṁ dṛṣṭvāham tvām avadam—“dyūtakrīḍāyām āsaktaṁ duryodhanaṁ nivāraya; vidvāṁso ’sya pravañcanāyāḥ pratiṣedhaṁ kurvanti” iti. tvaṁ tu mama vacanaṁ nānvaśṛṇoṣi. na tad balaṁ yan mṛdunā virudhyate; sūkṣmo dharmas tarasā sevitavyaḥ. pradhvaṁsinī krūrasamāhitā śrīḥ; mṛdu-prauḍhā gacchati putra-pautrān.
विदुर म्हणाला—राजन्! द्यूतात द्रौपदी जिंकली गेली हे पाहून मी तुला म्हणालो होतो—“द्यूतक्रीडेत आसक्त दुर्योधनाला आवर; पंडित जुगारपण टाळतात.” पण तू माझे म्हणणे मानले नाहीस. मृदुतेशी विरोध करणारे ते बल खरे बल नव्हे; सूक्ष्म धर्माचा शीघ्र आणि सावध आश्रय घ्यावा. क्रूरतेने मिळवलेली श्री नाश पावते; पण मृदुता व परिपक्वतेने वाढवलेली समृद्धी पुत्र-पौत्रांपर्यंत टिकते.
विदुर उवाच
Educational Q&A
True strength does not oppose gentleness; dharma is subtle and must be adopted without delay. Prosperity gained through cruelty is unstable and self-destructive, while wealth cultivated through mildness and mature conduct becomes lasting and benefits future generations.
Vidura recalls his earlier warning to Dhṛtarāṣṭra during the dice-game episode—urging him to restrain Duryodhana and reject deceit. He reproaches the king for ignoring that counsel and draws a moral lesson about governance, ethical restraint, and the long-term consequences of unjustly acquired wealth.