Shloka 64
उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)
आत्मना55त्मानमन्विच्छेन्मनोबुद्धीन्द्रियैर्यतै: । आत्मा होवात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मन:
ātmanā ātmānam anvicchen manobuddhīndriyaiḥ yataiḥ | ātmā hy ātmanaḥ bandhur ātmaiva ripur ātmanaḥ ||
मन, बुद्धी व इंद्रिये संयमित करून मनुष्याने स्वतःच्या द्वारेच स्वतःच्या आत्म्याचा शोध घ्यावा; कारण आत्माच आत्म्याचा बंधू आहे आणि आत्माच आत्म्याचा शत्रू आहे.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Mastery of mind, intellect, and senses is the means to self-knowledge; when disciplined, one’s own self supports one’s welfare, and when undisciplined, it undermines it.
In the Udyoga Parva’s counsel-filled setting before the great war, Vidura delivers ethical instruction, emphasizing inner governance as the foundation for right action and sound judgment.