Shloka 77

Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition

Devanagari script

पज्चेन्द्रियस्य मर्त्यस्यच्छिद्रं चेदेकमिन्द्रियम्‌ । ततोडस्य ख्रवति प्रज्ञा दृते: पात्रादिवोदकम्‌,पाँच ज्ञानेन्द्रियोंवाले पुछुषकी यदि एक भी इन्द्रिय छिद्र (दोष)-युक्त हो जाय तो उससे उसकी बुद्धि इस प्रकार बाहर निकल जाती है, जैसे मशकके छेदसे पानी

Transliteration

pañcendriyasya martyasya cchidraṃ ced ekam indriyam | tato 'sya sravati prajñā dhṛteḥ pātrād ivodakam ||

Translation

विदुर म्हणाले—पाच इंद्रिये असलेल्या मर्त्याची एखादी इंद्रिय जरी छिद्रयुक्त (दोषग्रस्त) झाली, तर त्याची प्रज्ञा त्यातून अशी गळून जाते, जशी छिद्र असलेल्या पात्रातून पाणी।

Word by Word

पञ्चेन्द्रियस्यof the five-sensed (being)

मर्त्यस्यof a mortal (man)

छिद्रम्a hole/defect

चेत्if

एकम्one (single)

इन्द्रियम्sense-organ

ततःfrom that; thence

अस्यof him/of this (person)

स्रवतिflows out; leaks

प्रज्ञाintelligence; understanding

धृतःof one who holds/has held; of the restrained (person)

पात्रात्from a vessel

इवlike; as

उदकम्water

Speaker

विदुर उवाच

Characters & Entities

Vidura

five senses (pañcendriya)

vessel/container (pātra)

water (udaka)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes