Shloka 106
अध्याय २९ — वासुदेव–संजय संवादः
Karma, Varṇa-Dharma, and the Ethics of Governance
श्लाघस्व मां कुशलिन सम तेभ्यो हानामयं तात पृच्छेर्जघन्यम् । तात! जो अअभ्रोत्रिय (शूद्र) वृद्ध पुरुष मनस्वी तथा शील और बलसे सम्पन्न हैं एवं हस्तिनापुरमें निवास करते हैं
ślāghasva māṁ kuśalina sama tebhyo hānāmayaṁ tāta pṛccher jaghanyam | tāta! ye ’śrotriyāḥ (śūdrāḥ) vṛddhāḥ puruṣā manasvinaḥ tathā śīla-bala-sampannāḥ hastināpure nivasanty, ye yathāśakti kiñcid dharmam ācarantaḥ asmāsu śubha-kāmanāṁ kurvanti punaḥ punaś ca asmān smaranti, tebhyaḥ sarvebhyo ’smākaṁ kuśala-vārttāṁ nivedaya | tataḥ paścāt teṣāṁ svāsthya-vārttāṁ pṛccha ||
युधिष्ठिर म्हणाले—“हे भाग्यवान! त्या सर्वांना माझा नमस्कार सांग आणि, प्रिय, त्यांची कुशल-क्षेम व रोगरहित स्थिती विचार. विशेषतः हस्तिनापुरात राहणारे ते वृद्ध—जे शूद्र असून वेदाध्ययनाचे अधिकारी नाहीत, तरी मनस्वी, शीलवान व बलवान आहेत; जे यथाशक्ती धर्माचरण करतात, आमचे हित चिंतातात आणि वारंवार आम्हाला स्मरतात—त्या सर्वांना आमचे कुशल कळव. त्यानंतर सावधपणे त्यांच्या आरोग्याची चौकशी कर।”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Even amid political crisis, a leader’s dharma includes remembering and honoring ordinary well-wishers—especially elders—regardless of scholarly status or social rank, and actively inquiring into their welfare and health.
Yudhiṣṭhira instructs a messenger to convey the Pāṇḍavas’ well-being to supportive residents of Hastināpura—particularly elderly, high-minded śūdra men who practice dharma as they can—and then to ask after their health.