Shloka 55
Udyoga-parva Adhyāya 28: Dharmādharmalakṣaṇa in Āpad
Crisis-Discernment of Right and Wrong
Devanagari script
निर्वनो वध्यते व्याप्रो निर्व्याच्रंं छिद्यते वनम् । तस्माद् व्याप्रो वन रक्षेद् वन॑ व्याप्रं च पालयेत्,क्योंकि वनसे बाहर निकला हुआ व्याप्र मारा जाता है और बिना व्याप्रके वनको सब लोग आसानीसे काट लेते हैं। अतः व्याप्र वनकी रक्षा करे और वन व्याप्रकी
Translation
वनाबाहेर गेलेला व्याघ्र मारला जातो आणि व्याघ्र नसले तर वन सहजपणे तोडले जाते. म्हणून व्याघ्राने वनाचे रक्षण करावे आणि वनानेही व्याघ्राचे पालन-रक्षण करावे.
Word by Word
निर्वनःone who is without the forest / out of the forest
निर्वनः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिर्वन
FormMasculine, Nominative, Singular
व्याघ्रःtiger
व्याघ्रः:
Karta
TypeNoun
Rootव्याघ्र
FormMasculine, Nominative, Singular
वध्यतेis killed
वध्यते:
Karma
TypeVerb
Rootवध्
FormPresent, Third, Singular, Passive (Karmani)
निर्व्याघ्रम्without a tiger
निर्व्याघ्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिर्व्याघ्र
FormNeuter, Accusative, Singular
छिद्यतेis cut down
छिद्यते:
Karma
TypeVerb
Rootछिद्
FormPresent, Third, Singular, Passive (Karmani)
वनम्forest
वनम्:
Karta
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Nominative, Singular
तस्मात्therefore
तस्मात्:
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (तद्)
व्याघ्रःthe tiger
व्याघ्रः:
Karta
TypeNoun
Rootव्याघ्र
FormMasculine, Nominative, Singular
वनम्the forest
वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Accusative, Singular
रक्षेत्should protect
रक्षेत्:
TypeVerb
Rootरक्ष्
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular, Parasmaipada
वनम्the forest
वनम्:
Karta
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Nominative, Singular
व्याघ्रम्the tiger
व्याघ्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्याघ्र
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पालयेत्should protect/maintain
पालयेत्:
TypeVerb
Rootपाल्
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular, Parasmaipada
Speaker
वायुदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes