Shloka 6
अध्याय २६ — युद्ध-निन्दा, काम-दोष, तथा धार्तराष्ट्र-नीति-विश्लेषण
War-aversion, Desire as a Policy Fault, and Analysis of Dhṛtarāṣṭra’s Governance
धर्म कृत्वा कर्मणां तात मुख्य महाप्रताप: सवितेव भाति । हीनो हि धर्मेण महीमपीमां लब्ध्वा नर: सीदति पापबुद्धि:,तात! धर्म, अर्थ और काम तीनोंमें धर्मको प्रधान मानकर तदनुसार चलनेवाला पुरुष महाप्रतापी होकर सूर्यकी भाँति चमक उठता है; परंतु जो धर्मसे हीन है और जिसकी बुद्धि पापमें ही लगी हुई है, वह मनुष्य इस सारी पृथ्वीको पाकर भी कष्ट ही भोगता रहता है
sañjaya uvāca | dharmaṃ kṛtvā karmaṇāṃ tāta mukhyaḥ mahāpratāpaḥ saviteva bhāti | hīno hi dharmeṇa mahīm apīmāṃ labdhvā naraḥ sīdati pāpabuddhiḥ ||
संजय म्हणाला—तात! जो सर्व कर्मांत धर्माला प्रधान मानून वागतो, तो महाप्रतापी होऊन सूर्याप्रमाणे तेजस्वी होतो. पण जो धर्महीन आहे आणि ज्याची बुद्धी पापात गुंतली आहे, तो ही सारी पृथ्वी मिळवूनही दुःखच भोगतो.
संजय उवाच
Educational Q&A
Dharma must be made the primary standard governing all actions; such a person gains true radiance and authority. Power or even possession of the whole earth cannot bring well-being to one who lacks dharma and is driven by sinful intent—inner corruption turns external success into suffering.
In the Udyoga Parva’s counsel-filled setting before the great war, Sañjaya delivers a moral observation: he contrasts the dharma-led person, who shines like the sun, with the adharmic, sin-minded person, who remains miserable despite worldly conquest.