Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

अम्बा–राम–भीष्म संवादः

Amba–Rama–Bhishma Dialogue on Vow and Refuge

अर्थ वा यदि वा धर्मे समर्थो देशकालवित्‌ । अर्थसंशयमापतन्न: श्रेयान्नि:संशयो नर:

artha vā yadi vā dharme samartho deśa-kāla-vit | artha-saṁśayam āpatan naḥ śreyān niḥsaṁśayo naraḥ ||

अर्थ वा धर्म यांचा विचार करण्यात समर्थ आणि देश-काल जाणणारा पुरुष, जर अर्थाच्या बाबतीत संशय उत्पन्न झाला तर तो संशययुक्त मार्ग सोडून, संशयरहित मनाने केवळ धर्माचेच आचरण करील, तर तोच श्रेष्ठ मानला जातो.

अर्थःwealth; worldly purpose
अर्थः:
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
धर्मेin dharma; in righteousness
धर्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Locative, Singular
समर्थःcapable; competent
समर्थः:
TypeAdjective
Rootसमर्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
देशकालवित्knower of place and time
देशकालवित्:
TypeNoun
Rootदेशकालविद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्थसंशयम्doubt regarding worldly gain
अर्थसंशयम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थसंशय
FormMasculine, Accusative, Singular
आपतन्arising; befalling
आपतन्:
TypeVerb
Rootआपद्
FormPresent (Shatru-participle used adverbially/absolutive sense)
नःof us; our
नः:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Plural
श्रेयान्better; superior
श्रेयान्:
TypeAdjective
Rootश्रेयस्
FormMasculine, Nominative, Singular
निःसंशयःfree from doubt
निःसंशयः:
TypeAdjective
Rootनिःसंशय
FormMasculine, Nominative, Singular
नरःman; person
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Singular

राम उवाच

R
Rāma

Educational Q&A

When material advantage (artha) becomes doubtful or morally unclear, the superior choice is to abandon that uncertainty and follow dharma with firm, doubt-free resolve—especially for one who is otherwise skilled and context-aware.

In the Udyoga Parva’s counsel-oriented setting, Rāma articulates a principle for ethical deliberation: even a capable person who understands circumstances should prefer certain dharma over uncertain artha when doubt arises.