Shloka 55
Pāṇḍava-senā-niryāṇa and Vyūha-vibhāga (पाण्डवसेनानिर्याण तथा व्यूहविभाग)
परवीर्य समाश्रित्य यः समाह्दयते परान् | अशक्त: स्वयमादातुमेतदेव नपुंसकम्,“जो स्वयं सामना करनेमें असमर्थ होनेके कारण दूसरोंके पराक्रमका भरोसा करके शत्रुओंको युद्धके लिये ललकारता है, उसका यह कार्य उसकी नपुंसकताका ही सूचक है
paravīrya samāśritya yaḥ samāhvayate parān | aśaktaḥ svayam ādātuṃ etad eva napuṃsakam ||
संजय म्हणाला—जो स्वतः सामना करण्यास असमर्थ असून दुसऱ्यांच्या पराक्रमावर भरोसा ठेवून शत्रूंना युद्धासाठी ललकारतो, त्याचे हे कृत्यच त्याच्या भित्रेपणाचे व नपुंसकतेचे चिन्ह आहे.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that provoking conflict while depending on others to bear the real risk is ethically blameworthy; courage is measured by one’s own readiness to face consequences, not by loud challenges supported by borrowed power.
In the Udyoga Parva’s pre-war tensions, Sanjaya comments on the moral quality of a person who issues battle challenges while lacking the personal capacity to meet them, framing such posturing as a sign of cowardice rather than heroism.