Shloka 47

Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)

Devanagari script

पज्च ग्रामा वृता यत्नान्नास्माभिरपवर्जिता: । युध्यामहे कथं संख्ये कोपयेम च पाण्डवान्‌,“तुमने केवल पाँच गाँव माँगे थे, परंतु हमने प्रयत्नपूर्वक तुम्हारी वह माँग इसलिये ठुकरा दी है कि पाण्डवोंको किसी प्रकार कुपित करें, जिससे संग्राम-भूमिमें उनके साथ युद्ध करनेका अवसर प्राप्त हो

Transliteration

pañca grāmā vṛtā yatnān nāsmābhir apavarjitāḥ | yudhyāmahe kathaṃ saṅkhye kopayema ca pāṇḍavān ||

Translation

संजय म्हणाला— तू फक्त पाच गावे मागितली होतीस; पण आम्ही जाणीवपूर्वक व प्रयत्नपूर्वक ती मागणी मान्य केली नाही, जेणेकरून पांडव कसेही करून संतप्त होतील आणि रणभूमीवर त्यांच्याशी युद्ध करण्याची संधी मिळेल।

Word by Word

पञ्चfive

ग्रामाःvillages

वृताःchosen/asked for

यत्नात्with effort; by exertion

नnot

अस्माभिःby us

अपवर्जिताःrejected/turned away

युध्यामहेwe fight

कथम्how?

सङ्ख्येin battle

कोपयेमwe might anger/provoke

चand

पाण्डवान्the Pāṇḍavas

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

Pāṇḍavas

five villages

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes