Shloka 28

पाण्डवसेनानायकाभिषेकः तथा बलरामागमन-उपदेशः | Appointment of Pandava Commanders and Balarama’s Counsel

Devanagari script

नराणां पञ्चपज्चाशदेषा पत्तिर्विधीयते । सेनामुखं च तिस्रस्ता गुल्म इत्यभिशब्दितम्‌,पचपन पैदलोंकी एक टुकड़ीको पत्ति कहते हैं। तीन पत्तियाँ मिलकर एक सेनामुख कहलाती हैं। सेनामुखका ही दूसरा नाम गुल्म है

Transliteration

vaiśampāyana uvāca |

narāṇāṃ pañcapañcāśad eṣā pattiḥ vidhīyate |

senāmukhaṃ ca tisrās tā gulma ity abhiśabditam ||

Translation

वैशंपायन म्हणाले—पंचावन्न पायदळ सैनिकांची जी तुकडी, तिला ‘पत्ती’ म्हणतात. अशा तीन पत्त्या मिळून ‘सेनामुख’ होते; आणि त्यालाच ‘गुल्म’ असेही म्हणतात.

Word by Word

नराणाम्of men

पञ्चपञ्चाशत्fifty-five

एषाthis

पत्तिःa patti (infantry unit)

विधीयतेis prescribed/defined

सेनामुखम्a senāmukha (front/section of an army; a unit)

चand

तिस्रःthree

ताःthose (i.e., those pattis)

गुल्मःgulma (a troop/unit; another name for senāmukha)

इतिthus/so (quotative)

अभिशब्दितम्is called/termed

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

patti (military unit)

senāmukha (military unit)

gulma (military unit)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes