Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Adhyāya 152: Kaurava-sainyavibhāgaḥ

Division and Standardization of the Kaurava Host

पदातयश्च पुरुषा: शस्त्राणि विविधानि च | उपाजहु: शरीरेषु हेमचित्राण्यनेकश:,पैदल योद्धाओंने भी अपने अंगोंमें सुवर्णजटित कवच तथा भाँति-भाँतिके अनेक अस्त्र-शस्त्र धारण कर लिये

padātayaś ca puruṣāḥ śastrāṇi vividhāni ca | upājahuḥ śarīreṣu hemacitrāṇy anekaśaḥ ||

पायदळ सैनिकांनीही नानाविध शस्त्रे उचलली आणि आपल्या शरीरावर अनेकदा सुवर्णजटित, अलंकृत कवच परिधान केली।

पदातयःfoot-soldiers
पदातयः:
Karta
TypeNoun
Rootपदाति
FormMasculine, Nominative, Plural
and/also
:
TypeIndeclinable
Root
पुरुषाःmen, warriors
पुरुषाः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Nominative, Plural
शस्त्राणिweapons
शस्त्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootशस्त्र
FormNeuter, Accusative, Plural
विविधानिvarious, diverse
विविधानि:
Karma
TypeAdjective
Rootविविध
FormNeuter, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
उपाजहुःthey took up / put on / equipped themselves with
उपाजहुः:
TypeVerb
Rootउप-आ-हृ
FormPerfect (Liṭ), Third, Plural, Parasmaipada
शरीरेषुon (their) bodies
शरीरेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Locative, Plural
हेमचित्राणिgold-adorned / gold-inlaid
हेमचित्राणि:
Karma
TypeAdjective
Rootहेमचित्र
FormNeuter, Accusative, Plural
अनेकशःin many ways / in great numbers
अनेकशः:
TypeIndeclinable
Rootअनेकशः

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
padātayaḥ (infantry/foot-soldiers)
Ś
śastrāṇi (weapons)
H
hemacitra-kavaca (gold-ornamented armor, implied)

Educational Q&A

The verse highlights the seriousness and inevitability of the approaching war: disciplined preparation and collective mobilization are shown through the infantry arming themselves. Ethically, it frames the conflict as a moment where choices have consequences—once armies are fully equipped, reconciliation becomes harder and the burden of dharma grows heavier.

Vaiśampāyana describes the troops’ mobilization: even the foot-soldiers don gold-ornamented armor and take up a variety of weapons, indicating a large-scale, organized readiness for battle.