Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Udyoga Parva, Adhyāya 148: Vāsudeva’s Report—Mobilization and the Nīti Sequence

Sāma–Bheda–Daṇḍa

देवापिस्तु महातेजास्त्वग्दोषी राजसत्तम: । धार्मिक: सत्यवादी च पितु: शुश्रूषणे रत:,“नृपश्रेष्ठ देवापि महान्‌ तेजस्वी होते हुए भी चर्मरोगसे पीड़ित थे। वे धार्मिक, सत्यवादी, पिताकी सेवामें तत्पर, साधु पुरुषोंद्वारा सम्मानित तथा नगर एवं जनपद- निवासियोंके लिये आदरणीय थे। देवापिने बालकोंसे लेकर वृद्धोंतक सभीके हृदयमें अपना स्थान बना लिया था

devāpis tu mahātejāstvagdoṣī rājasattamaḥ | dhārmikaḥ satyavādī ca pituḥ śuśrūṣaṇe rataḥ ||

वायू म्हणाला—देवापि महातेजस्वी आणि राजांमध्ये श्रेष्ठ होता; तरीही तो चर्मरोगाने पीडित होता. पण तो धर्मनिष्ठ, सत्यवादी आणि पित्याच्या सेवेत रत होता—देह रोगाने ग्रस्त असला तरी सदाचार व पितृभक्तीचे तेज कमी होत नाही, हे त्याने दाखवून दिले.

देवापिःDevāpi (proper name)
देवापिः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवापि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
महातेजाःof great splendor/energy
महातेजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहातेजस् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वक्दोषीhaving a skin-disease/skin defect
त्वक्दोषी:
Karta
TypeAdjective
Rootत्वक्दोषिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
राजसत्तमःbest of kings
राजसत्तमः:
Karta
TypeNoun
Rootराजसत्तम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
धार्मिकःrighteous
धार्मिकः:
Karta
TypeAdjective
Rootधार्मिक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्यवादीtruth-speaking
सत्यवादी:
Karta
TypeAdjective
Rootसत्यवादिन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पितुःof (his) father
पितुः:
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
शुश्रूषणेin service/attendance
शुश्रूषणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशुश्रूषण (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular
रतःengaged/devoted
रतः:
Karta
TypeAdjective
Rootरत (क्त-प्रत्ययान्त, √रम्)
FormMasculine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyu (Vāyudeva)
D
Devāpi
F
father of Devāpi (unnamed)

Educational Q&A

The verse highlights that dharma and truthfulness are not diminished by physical affliction; a ruler’s true excellence is shown through ethical conduct and devoted service—especially filial service.

Vāyu describes King Devāpi: despite suffering from a skin disease, he is portrayed as an exemplary king—righteous, truthful, and devoted to serving his father—setting up a moral exemplar within the Udyoga Parva discourse.