Shloka 276
अथ द्वैगुण्यमीहायां फलं भवति वा न वा परंतु जो कर्मोंका आरम्भ ही नहीं करते, वे तो कभी अपने अभीष्टकी सिद्धिमें सफल नहीं होते, अतः कर्मोंको छोड़कर निश्रेष्ट बैठनेका यह एक ही परिणाम होता है कि मनुष्योंको कभी अभीष्ट मनोरथकी प्राप्ति नहीं हो सकती। परंतु कर्मोमें उत्साहपूर्वक लगे रहनेपर तो दोनों प्रकारके परिणामोंकी सम्भावना रहती है--कर्मोंका वांछनीय फल प्राप्त भी हो सकता है और नहीं भी
atha dvaiguṇyam īhāyāṃ phalaṃ bhavati vā na vā | parantu yo karmoṃkā ārambha hī nahīṃ karate, ve to kabhī apane abhīṣṭakī siddhimeṃ saphala nahīṃ hote | ataḥ karmoṃko choḍakara niḥśreṣṭha baiṭhane kā yaha ek hī pariṇāma hotā hai ki manuṣyoṃko kabhī abhīṣṭa manorathakī prāpti nahīṃ ho sakatī | parantu karmoṃmeṃ utsāhapūrvaka lage rahanepara to donoṃ prakārake pariṇāmoṃkī sambhāvanā rahatī hai—karmoṃkā vāñchanīya phala prāpta bhī ho sakatā hai aura nahīṃ bhī
मग या जगात फळ द्विविध असते—मिळूही शकते, नाहीही. पण जे कर्माचा आरंभच करत नाहीत, ते कधीही अभिष्ट सिद्धीला पोहोचत नाहीत. म्हणून कर्म सोडून निष्क्रिय बसण्याचा एकच परिणाम—मनुष्याला कधीही मनोवांछित प्राप्त होत नाही. परंतु जो उत्साहाने कर्मात रत राहतो, त्याच्याबाबत दोन्ही शक्यता असतात—इच्छित फळ मिळेलही, किंवा मिळणारही नाही.
पुत्र उवाच
Educational Q&A
One should not abandon action out of fear of uncertain results. Outcomes may be favorable or unfavorable, but refusing to begin ensures failure; earnest effort at least keeps open the possibility of success.
A son-speaker offers counsel framed as practical ethics: in worldly undertakings results are uncertain, yet duty and purposeful effort are necessary, because inaction guarantees that one’s aims will not be achieved.