Shloka 17
Udyoga Parva Adhyāya 132 — Vidura’s Counsel on Udyama, Yaśas, and Kṣātra-Dharma
Devanagari script
अलब्ध्वा यदि वा लब्ध्वा नानुशोचति पण्डित: । आनन्तर्य चारभते न प्राणानां धनायते
Translation
पंडित पुरुष इष्ट फल मिळो वा न मिळो, त्यासाठी शोक करीत नाही. तो प्राणांतिक अखंड प्रयत्न करतो आणि धनासाठी प्राणांची आहुती देत नाही.
Word by Word
अलब्ध्वाnot having obtained
अलब्ध्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootअ-लब्ध्वा (√लभ्)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपद-भावार्थ, non-finite
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
लब्ध्वाhaving obtained
लब्ध्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootलब्ध्वा (√लभ्)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपद-भावार्थ, non-finite
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अनुशोचतिgrieves (afterwards), laments
अनुशोचति:
TypeVerb
Rootअनु-√शुच्
Formलट्, present, 3, singular, परस्मैपद
पण्डितःa wise man
पण्डितः:
Karta
TypeNoun
Rootपण्डित
Formmasculine, nominative, singular
आनन्तर्यम्continuity, unbrokenness
आनन्तर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootआनन्तर्य
Formneuter, accusative, singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
आरभतेundertakes, sets about
आरभते:
TypeVerb
Rootआ-√रभ्
Formलट्, present, 3, singular, आत्मनेपद
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
प्राणानाम्of (his) lives / vital breaths
प्राणानाम्:
TypeNoun
Rootप्राण
Formmasculine, genitive, plural
धनायतेtreats as wealth; values as wealth
धनायते:
TypeVerb
Rootधनायते (धन + √अय्/नामधातु)
Formलट्, present, 3, singular, आत्मनेपद
Speaker
वायुदेव उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes